Torino, Archivio di Stato, Bobbio, cat. I, mazzo I, copia membr. sec X-XI
source date: [903 September 11] [Saletta (Costanzana; Vercelli)] [X - XI]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine omnipotentis Dei aeterni. Berengarius divina ordinante clementia rex. Decentissimum atque sacratissimus fore arbitramur venerabilium monachis locorum augustalis opem tribuere dignitatis et subsidium attribuere quietis, quatenus incursionum remotis illecebris pio Domino regulari dediti discipline famulari iugiter delectet, ac pro nobis atque statu regni nostri et dilectissime coniugis nostre fidissimisque optimatibus nostris ipsius clementiam exorare ne pigeat. Itaque omnium fidelium sancte Dei Ecclesie nostrorum scilicet ac futurorum noverit universitas, quia dilectissima coniux nostra Bertila et consors nostri regni humiliter nostram adiit clementiam, quatenus venerabili abbati et sacerdoti Theodelassio nostroque fidelissimo Aebobiensis cenobii eiusque congregationi ibidem degentibus rettulit nobis privilegia sancte Sedis apostolice seu et preceptiones regum Langobardorum, Agilulfi videlicet, Adaluvoldi, Grimoaldi, Cuniberti, Liutprandi, Ratchisi, Ahistulfi et Desiderii, quibus prefatum monasterium Ebobiense de redditibus suis possessionibusque ditaverant et cum omnibus sanctum et venerabile ad eundem locum pertinentibus sub immunitatis defensione tenuerant, sed et auctoritates divine memoriae Karoli augusti, Hludovici, Lotharii atque Hluudovici filii eius, Karlomanni videlicet et Karoli imperatoris consobrini nostri atque Arnulfi, per quas ipsi prefatum monasterium cum rebus et possessionibus suis et hominibus liberis sive servis colonisque et familiis utriusque sexus in suo mundburdo et tuitione receperant. Nos itaque considerantes aeterne retributionis emolumentum, ob reverendiam beatissimorum apostolorum Petri et Pauli, in quorum honore ipsum monasterium cognoscitur esse fundatum, sanctorumque confessorum Columbani, Atale atque Bertulfi, qui ibidem humati quiescunt, propter interventum quoque ac postulationem prefate nostre coniugis Bertile dilectissime, ad petitionem etiam pretaxati venerabilis abbatis Theodelassii famulorumque Dei, libenter assensum prebuimus, et hanc nostre auctoritatis constitutionem perenniter et inmutabiliter conservandam fieri iussimus, et ea que congruere atque expedire necessitatibus eorum videntur ac nostra largitione inviolabiliter persistenda sanccimus. Per quam concedimus, ut in quibuslibet pagis ac territoriis de rebus supradicti cenobii aliqua orta fuerit contentio, cui vera sit inquisitio necessaria, ex nostra fiat auctoritate per idoneos homines quorum testimonium probabile sit, ne aliqua interveniente incuria vel occasione eadem ecclesia de facultatibus suis aliquid cogatur amittere quod ei iuste conpetit habere. Omnia que inferius annotantur inrefragabiliter absque cuiusquam inquietudine seu immutatione concedimus habenda et ordinanda per abbatem qui pro tempore fuerit nostra largitione et eorum electione ipsi sancto loco substitutus secundum Dei voluntatem eorumque in omnibus competentem utilitatem. Id est, monasterium cum cellulis infra vallem in qua scitum est consistentibus Turre, Boco, Saloniano montana et maritima cum cellulis Carica et Turio, Comorga et Castellione, Ranci et Caniano atque Brioni, Virdi, cum ecclesia Sancti Pauli in Niza et Sancti Albani in Candubrio, Monte Longum cum Memoriola et omnibus appendiciis suis, Tovatia cum ecclesia Sancti Pauli in Sartoriano, ecclesia Sancti Antonini et Sancti Severi, Peccorari cum Palantas et proprio Guntelmi et Paderno, ac Cassiano, Travano et Ancariano, ecclesia Domini Salvatoris in Clauzano, Rovaclas et ecclesia in honore sancte Resurrecionis cum his que ad eam pertinent, Aulianum, Sarlascum, Luliatica, Garda cum Adarbassio, Fraxenetum et portum Mantuano, propriumque quod Sabbatinus Veneticus in Comaglo sancto Columbano tradidit, schenedochium aetiam ob utilitatem et honorem ipsius sancti loci ut naves eiusdem potestatis per Padum et Ticinum publicum transitum habeant seu et molendinum quod nos eidem abbati per nostrum preceptum concessimus, ut nullus iudex aut minister rei publice exinde quippiam exigat, et ut mercatus annuus in villis aliquibus eiusdem monasterii sub dispositione et potestate abbatum et ministrorum, secundum quod oportunum fuerit, fiat et neque in ipso mercato neque in profectione aut reditu ab ipso mercato aut aetiam a transitu navium supra compreenso vel in reditu ab ipso transitu quispiam exigere presumat preter ipsum monasterii potestatem. Omnia igitur hec que superius inscerta sunt, sicut ad eundem sanctum et venerabilem locum delegata et tradita noscuntur, ita cum omni integritate et cum omnibus ad se pertinentibus cum massariciis vel familiis seu cunctis adiacentiis sub omni integritate absque ulla diminutione sive subtractione et queque deinceps ipsi sana industria vel quorumlibet Christianorum legitima collatione acquerire potuerit inconvulsa et perpetua stabilitate concedimus haberi, possideri, ad votum ipsorum religiose ac rationabiliter et Deo Placite ordinari. Sed et privilegia apostolica auctoritate eidem sancto loco largita per hoc pragmaticum confirmamus, ita ut nullus episcoporum vel ex quolibet ecclesiastico ordine violare vel inrumpere attentet omnino interdicimus. Igitur quia pro summa rei publice necessitate pacisque tranquillitate quandam divisionem de rebus iam fati coenobii ad horam fieri permisimus, iubemus atque omnimodis statuimus, ut de illa parte quam in usus abbatis vel monachorum delegavimus interim, dum Domino auxiliante ad pristinum revocetur statum, nullus iudex publicus nullus missus discurrens aut quelibet persona nostra regali largitione iure beneficialio aut aliarum rerum partem vel divisionem optinens aliquam sepe fato abbati vel monachis eorumque familiis violentiam vel inquietudinem in via vel in agro aut in domibus inferre presumat, quos cum omnibus rebus et familiis sub nostra nos constat recepisse emunitate aut tuitionis mundburdo. Si quis vero hominum ipsius monasterii utilitatibus famulantium ingenuus commendatus sive servus aliquid commiserit, unde fiscus noster quippiam sperare possit, totum hoc parti ipsius sancti loci concedimus et ne a quoquam exigatur penitus abnegamus. Quicumque vero aliquid horum violare presumpserit, sciat se persolvendarum sexaginta librarum auri optimi eidem loco esse multandum et insuper nostra offensione plectendum. Nullasque redibiciones aut publicas excubias, nullas paratas vel angarias facere seu persolvere cogantur, nullas pontium vel veteres structiones seu restructiones agere vel renovare compellantur. Que nos universa idcirco concessimus et perdonavimus, ut omnipotenti Domino pro nostro totiusque regni nostri augmento et pro stabilimento devotius placidiusque ac delectabilius omni exclusa necessitatis occasione valenat supplicare. Ut autem hec nostra concessionis preceptio rata ac stabilis per futura tempora maneat, manu nostra subter firmavimus et anuli nostri inpressione nsigniri iussimus. Signum domni (M) Berengarii serenissimi regis. Ambrosius cancellarius ad vicem Ardingi episcopi et archicancellarii recognovi et subscripsi. Data III id. sept., anno dominice incarnationis DCCCCIII, regni vero domni Berengarii piissimi regis XVI, indictione VI. Actum apud ecclesiam Sancti Petri corte nostra Sulcia. In Dei nomine feliciter, amen.

DD B I, pp. 115-120, n. XL

Lucioni 2015; Musina 2012; Settia 2006.

Da questo diploma dipendono DD G L, pp. 49-54, n. XX e MGH DD O I, pp. 560-563, n. 412.