Venezia, Biblioteca Marciana, ms. class. IX, cod. CLI, c. 359
source date: [Between 895 and 902] [Emanato durante il vescovato di Garibaldo di Novara.] [XV
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine domini nostri Iesu Christi Dei aeterni. Berengarius gratia Dei rex. Si sanctis ac venerabilibus locis nostrae memoriae augmentum tribuimus vel privilegia apostolicorum seu praedecessorum nostrorum regum videlicet ac imperatorum praecepta roboramus, apud Dominum veniam promereri non diffidimus. Unde notum esse volumus omnibus sanctae Dei Ecclesiae fidelibus tam praesentibus quam futuris, qualiter vir venerabilis noster fidelis scilicet Garibaldus Novariensis episcopus nostram expetiit clementiam, interventu ac petitione venerabilis Adelberti Bergomensis episcopi, quatenus omnia privilegia apostolica ipsius sanctae Novariensis ecclesiae atque omnium praedecessorum nostrorum regum vel imperatorum praecepta eiusdem iam dictae ecclesiae suarum omnium rerum eorum auctoritate subnixa confirmationis et corroborationis nostrae praecepto innovare dignaremur. Cuius petitionibus animum concessionis accomodantes, in omnibus, iuxta privilegia et praecepta roborata, suam petitionem stipulare ratum duximus, hoc est abbatiam in honorem sancti Archangeli Michaelis et sancti Ianuarii martyris Christi aedificatam iuxta Leocedio cum cellis et sinodochiis atque capellis cum servis et ancillis et aldionibus utriusque sexus et cum omnibus pertinentiis suisque adiacentiis, seu et universas res iam dictae sanctae Novariensis ecclesiae undecumque vel qualitercunque iuste et legaliter acquisitas, praecipientes et statuentes sub nostrae immunitatis tuitione perpetuo consistere et a nulla potestativa vel tirannica persona quasi regali auctoritate aliquid exigendo presumatur qualibet violentia aut teloneum vel ripaticum atque districtum seu arbustericiam aut quamcumque redibitionem publicam quoquo modo exigere, et cum reliquis aliis sacratis locis, cortibus cunctisque rebus et familiis utriusque sexus aldianibusque et libellariis, liberis etiam hominibus et servis ad eundem episcopium pertinentibus. Deinceps sicut a sanctis apostolicis et beatae memoriae predecessoribus nostris privilegiis et preceptis summa auctoritate statutum est, ita etiam scripto manu et annulo corroborationis nostrae perpetuam immunitatis nostrae firmiatetem relinquimus, confirmamus et corroboramus, absque contradictione ullius vim inferentis personae. Quod si quis, quod minime credimus, hoc nostrae regalis clementiae indultum molestare praesumpserit, mulctamus eum poena districtionis nostrae compositurum centum libras auri optimi, medietatem parti nostrae, medietatem sanctae ecclesiae cui vim praesumptuosam intulerit. Et ut haec in Dei nomine institutionis nostrae auctoritas perpetuum obtineat firmitatis tenorem et ab omnibus fidelibus nostris praesentibus et futuris diligentius observetur, manu corroborationis nostrae firmavimus et annuli nostri inpressione insigniri iussimus. Signum domni (M) Berengarii gloriosissimi regis.

DD B I, pp. 174-176, n. LXIV

Secondo DD B I, p. 175, il vescovo Garibaldo fu a capo della chiesa di Novara fino al 905. Per un approfondimento del significato di arbustericia si rimanda a Wiener 1915. Per questo diploma Schiaparelli si avvalse della copia allestita da Muratori.