Torino, Archivio di Stato, Museo Storico, sala I (DD G L, pp. 49-54, n. XX)
source date: [893 (895) April 11] [Pavia] [X]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine sanctae et individuae Trinitatis. Vuido divina favente clementia imperator augustus. Decentissimum atque sacratissimum fore arbitramur venerabilium monachis locorum augustalis opem tribuere dignitatis et subsidium attribuere quietis, quatenus incursionum remotis illecebris pio Domino regulari dediti disciplinae famulari iugiter delectet, et pro nobis atque statu regni nostri fidissimisque optimatibus nostris ipsius clementiam exorare ne pigeat. Itaque omnium fidelium sancte Dei Ecclesiae nostrorum scilicet ac futurorum noverit universitas, quia gloriosissima coniux nostra Ageltruda adiit clementiam nostram, quatenus venerabili abbati Agilulfo Ebobiensis coenobii eiusque congregationi ibidem degentibus preceptum iuxta felicium decessorum nostrorum augustorum innovare sanciremus. Nos itaque considerantes aeterne retributionis emolumentum, ob reverentiam beatissimorum apostolorum Petri et Pauli, in quorum honore ipsum monasterium cognoscitur esse fundatum, sanctique Columbani qui ibidem humatus quiescit, libenter adsensum praebuimus, et hanc nostre auctoritatis constitutionem perenniter et immotabiliter conservandam fieri iussimus. Et quia minus quedam in eisdem preceptionibus habentur [q]uae fratribus praescripti sancti coenobii com[pe]tere noscuntur, ob interventu reverentissime coniugis nostre, ad petitionem prenominati venerabilis abbatis Agilulfi famulorumque Dei, et [ea] que congruere ad[que] necessitatibus eorum expedire videntur ac nostra largitione confirmamus. Per quam concedimus, ut in quibuslibet pagis ac territoribus de rebus supradicti coenobii aliqua orta fuerit contentio, cui vera sit inquisitio necessaria, ex nostra fiat auctoritate per idoneos homines quorum testimonium probabile sit, ne aliqua interveniente incuria vel occasione eadem ecclesia de facultatibus suis aliquid cogatur amittere quid ei iuste habere competit. Omnia quoque quae inferius adnotantur inrefragabiliter absque cuiusquam inquietudine seu immotatione concedimus habenda et ordinanda per abbatem qui pro tempore fuerit nostra largitione et eorum electione ipsi sancto loco substitutus secundum Dei voluntatem eorumque in omnibus comp[eten]tem utilitatem. Idest monasterium cum cellulis infra vallem in qua situm est consistentibus, Turrem, Bocco, Salonianum, montana et maritima cum cellulis, Carice cum Turio et Carelio, Comorga et Castellione, Raci cum Casasco et Caniano atque Brioni et Vicopontio, Virdim cum ecclesia Sancti Pauli in Niza et Sancti Albani in Candubrio, Monte Longum cum Memoriola et omnibus appendiciis suis, Tovacia cum ecclesia Sancti Pauli in Sarturiano, Prato Silvano cum ecclesia Sancti Antonini et Sancti Severi, Pecorari cum Palantas et proprio Guntelmi et Paderno, Travano cum Alfiano et Ancariano et ecclesia Sancti Salvatoris in Clauzano, Rovaclas et ecclesia in honore sanctae Resurrectionis cum his que ad eam pertinent, Auliano cum proprio de Fulcario et Teutrude, Perlas cum Romariasca, proprio de Albiniano, Sorlascum, Luliaticam, Garda cum Adarbassio, Fraxenetum et portum Mantuanum, propriumque quod Sabbatinus Veneticus in Comaclo sancto Columb[ano] tradidit, proprium quoque quod Teodaldus et Teutbaldum [episcopi] ipsi monasterio tradiderunt cum insula Terlense, xenodochium cum ecclesia in Papia cum omnibus ad eam pertinentibus, Perledum, Farinariam, Crucem atque Genuam. Omnia igitu[r haec qua]e superius inserta sunt, sicut ad eundem sanctum et venerabilem locum delegata et tradita noscuntur, ita cum omni integritate, cum [omn]ibus ad se pertinentibus, cum massaritiis vel familiis seu cunctis adiacenciis sub om[ni inte]gritate absque ulla diminutioneseu subtractione, et quaeque deinceps ipsi sana industria cel quorumlibet Christianorum legitima collatione adquirere potuerint inconvulsa hac perpetua stabilitate concedimus haberi, possideri et ad votum ipsorum religiose rationabiliter et Deo placite ordinari. Sed et privilegia apostolica auctoritate eidem sancto loco largita [per] hoc pragmaticum confirmamus, et [ut] nullus episcoporum vel ex colibet ecclesiastico ordine violare vel inrumpere attemptet omnino interdcimus. Igitur [quia] pro summa rei publicae necessitate pacisque tranquillitate quandam divisionem de rebus iam fati coenobii ad horam fieri permisimus, iubemus atque omnimodis statuimus, ut de illa parte quam in usu monachorum delegavimus, interim, dum Domino auxiliante ad pristinum revocetur statum, nullus iudex publicus, nullus missus discurrens aliquam sepae fatis monachis eorumque familiis violentiam vel inquietudinem inferre presumat, quos cum omnibus rebus et familiis sub nostra nos constat recepisse emunitate et mundeburdo. Si quis vero hominum ispis monasterii. Utilitatibus famulantium ingenuus, commendatus sive servus aliquid commiserit, unde fiscus noster quippiam sperare possit, totum hoc parti ipsius sancti loci concedimus, et ne a quoquam exigatur poenitus abnegamus. Quicumque vero aliquid horum violare praesumpserit, sciat se poene persolvendarum LX l[i]b[ras a]uri optimi eidem loco esse mulctandum et insuper nostra offensione plectendum. Nullas quoque redibitiones aut publicas excubias, nullas paradas vel angarias facere sive persolvere cogantur, nulla pontium novas vel veteres structiones seu restructiones agere vel renovare compellantur. Quae nos universa idcirco concessimus et perdonavimus, ut omnipotenti Domino pro nostra totiusque imperii nostri augmento et stabilimento devotius, placidius ac delectabilius omni exclusa necessitatis occasione valeant supplicare. Ut autem haec nostra cessionis praeceptio rata ac stabilis per futura tempora maneat, manu nostra subter firmavimus, et anulo nostro iussimus sigillari. Signum (M) domni Vuidonis serenissimi imperatoris augusti. Eglinus notarius ad vicem Elbungi archicangellarii recognovi. (SR). Data III id. april., anno ab incarnatione Domini DCCCLXXXXV, indictione XIII, anno vero regni eius V. Actum Papie. In Dei nomine feliciter, amen.

DD G L, pp. 49-54, n. XX

Collegato al diploma del 2/5 marzo 888 di Berengario (DD B I, pp. 1-8, n. I) e al diploma di Lamberto del 25 luglio 896 (DD G L, pp. 80-85, n. V). Nel diploma di Lamberto se ne cita uno anteriore di Guido, che è sicuramente questo. La datazione manca dell'anno di impero, è scorretta nell'anno di Cristo 985, al quale corrisponde l'indizione XIII. Il diploma è del 893 secondo l'anno V di regno.