Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3 (Martin et al., Registrum Petri Diaconi, II, n. 224, p. 688)
source date: [962-971] [Salerno]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine Domini. Tricesimo anno principatus domni nostri Gisolfi gloriosi principis, mense Septembris, quinta X(a) indictione. Clarefacimus nos superius dictus Gisolfus divina protegente clementia princeps et filius bone recordationis domni Vvaimari olim principis, et mulier nomine Gemma gratia Dei principissa, qui sumus coniugatos vir et uxor, quoniam mihi ex dicti Gisolfi pertinentes est rebus per comitato Marsicano et per Balba et per comitatu de Furcone et per comitatu de Amiterno et per finibus et pertinentia de marca de Firmo et marca de Spoliti, pertinentes mihi a partibus domine Ittae gloriosae principissae aviae mee, in quo ego nominata Gemma Domini misericordia principissa quartam partem profiteor habere portionem per scriptum morgincaph mihi emissum a supradictus domnus Gisolfus gloriosissimus princeps vir meus. Et dum nobis amboque viri et uxori congruum est pro nostre salutis anime offerirent illud in monasterio Sancti Benedicti qui situm est in Monte Casino, ubi nunc domnus Aligernus venerabilis abbas preesse videtur, tamen ego nominata mulier per consensum et voluntatem istius viri mei, in cuius mundiu me subiacere palam facio, nos ambo vir et uxor unanimiter perarique consensum, pro Christi et salvatori nostro misericordia, quam et pro remedium salutis anime nostre, obtulimus Deo et in prefato monasterio Sancti Benedicti de Monte Casino inclita ipsa rebus nostra quantum nobis fuit et est pertinentes in toto comitatu Marsicano, cum lacu et terris et piscatione exinde pertinentes, et per toto comitatu et pertinentia de Balba et de Forcone et de Amiterno, et per tota finibus et pertinentia de ipsa marca de Sirmu et de ipsa marca de Spoliti, ubicumque per ipsis locis et finibus eorum ex ipsa rebus fuerit inventus in montibus quam et in planis, intus civitatibus et castellis et foras, una cum ipso lacu nostraque portione, cum terris et piscationibus. Unde de haec omnia suprascripta nullam nobis aut cuiqua hominibus vel in quamvis partibus exinde restitit aut dicimus remanere portionem, sed totum funditus cum omnia intro se habentibus omnibusque suis pertinentiis et cum vice de viae suae et cum vice et pertinentia nostra de munimina indeque pertinentes, in prefato monasterio offeruimus. Tantum sceptuavimus exinde omnes servos et ancillas nostras, ita ut amodo et omnia tempore liberi et libere permaneant cum omnes sua parata et conquisita, absque omni iugo servitutis, nichilque aliquam condicionem vel aldietatem super se habentes. Nam, sicut supra dictum est, alia omnes rebus nostra stabile cum sortione nostra de ipsum lacum et munimina de predictis locis, quantum supra dictum est, in ipso monasterio offeruimus, ut securiter et firmiter amodo et semper pars ipsius monasterii eiusque rectores illud habendum, possidendum, dominandum et omnia exinde faciendum qualiter voluerit, absque omni nostra nostrorumque heredibus amodo et semper antistandum et defendendum illud in partibus prefati monasterii da illis hominibus et partibus cui per nos illud vel exinde datum vel obligatum paruerit, vel qui pro nostra parte quodcumque causationes exinde praeposuerit ad pars predicti monasterii. Si autem, sicut dictum est, taliter illud non defensaverimus in ipso monasterio, aut si nos nostrisque heredibus quomodocumque per qualecumque rationem quesierimus offersionem istam removere aut contrare, et quamcumque causationem inde proposuerimus ad partem ipsius monasterii, et carta ista publice in iudicio nobis lecta fuerit et in antea taliter causandum axerimus, componere obligavimus nos nostrisque heredibus ad partem ipsius monasterii centum solidos Constantinopolitanos et, sicut dictum est, per invitis illud in ipso monasterio defensemus, et semper taciti et vacui inde maneamus. De aliis vero hominibus potestatem habeat pars suprascripti monasterii eiusque rectores vice nostra in omnibus inde causare et finem facere et per se inde esse tutores et defensores cum quale munimen et rationem inde habere potuerint. Tantum ipsis familiis indeque masculi et femine natos nascentes, sicut dictum est, liberi permaneant cum sua conquisita. Et ut in aliis modis carta ista non fiat transmutata, ista tenemus ad potestatem ipsius monasterii. Et hanc cartam in suprascripta ratione firma permaneat. Quod tibi Iohanni notario scribere precepimus in sacro nostro Salernitano Palatio. Ego Grimoald. Ego Madelfreda. Ego Rachisi. Ego Maio.

Voigt 1902, n. 96.

Bloch 1986, p. 1347.

Il principe Gisulfo I e la moglie Gemma offrono a Montecassino e all’abate Aligerno beni che furono di proprietà di sua nonna Itta, siti nelle contee dei Marsi, di Valva, di Forcone, di Amiterno e nelle marche di Fermo e Spoleto. Riassunto in CMC, II, 6.