Vercelli, Archivio Comunale Libri Biscioni, vol. 1, f. 216
source date: [1000 November 1] [Roma] [XIV m]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine sancte et individue trinitatis. Otto divina favente clemencia Romanorum imperator augustus. Notum sit universis nostris fidelibus, quia pro divino amore et pro Leonis nostri episcopi petitione, audita dilapidatione sancti Eusebii ab uxoratis antecessoribus facta, concessimus sancte Vercellensi ecclesie ut in castello sancte Agathe aut in burgo eius aut per quinque miliaria in circuitu nullus unquam hominum placitum teneat aut fodrum colligat aut albergarias faciat publicas aut ullam publicam exactionem exigat, nisi Vercellensis episcopus aut eius missus, in tota campagnia nullus thelonia capiat, nullus mercata habeat publica, nisi Vercellensis ecclesia. Dedimus Vercellensi ecclesie Andurnum, Mulinariam, Ponderanam, montem Cisidola, Galianicum cum omnibus suis pertinentiis; dedimus sancto Eusebio omnia predia maledicti Ardoini filii Dadonis, quia eius episcopum interfecit et incendit, Rouoredum, Riuarolum, Riuaruptam; redidimus Canauam, Rordiliteguam; dedimus Sparono castellum, vallem Suanam, vallem Origanam, Fontanedum, Barsan, Suanam et omnia predia Ardoini ubicunque iacent, cum omnibus pertinentiis; dedimus sancto Eusebio cortem Sisbalanam et Gatinaram in integrum, que iuste perdidit Ardicinus filius Ardoini marchionis, quia vocatus ad palacium Papiense ut legem faceret, noctu aufugit et imperatoris presenciam nullius reverencie habuit; confirmamus et redimus sancto Eusebio omne forestum de Loceio et totam scilvam Rouaxindam; confirmamus sancto Eusebio monasterium de Lauceio cum omnibus suis pertinentiis et confirmamus omnia precepta eidem sancte ecclesie a nostris predecessoribus facta. Statuimus quoque, ut omnes filii vel filie colonorum ex familia sancti Eusebii in servitute ecclesie maneant neque libertas matris, si colono servo adhesit, hiis qui nati fuerint, prosit volumus. Rogamus eciam successores nostros et sub dei timore contestamur, ut omnia cambia illicita et servos ecclesie illicite liberatos ad pristinum usum venire cogant et ad antiquam servitutem venire compellant, maxime Ingonis episcopi omnia cambia frangant, qui pro adulterio sanctam Agatham cum servis et ancillis et ipsas mortuorum sepulturas ab ecclesia alienavit, monasterium sancti Stephani anullavit, quia Cabaliacam per cambium diabolicum ei abstulit, Lauceium monasterium disperdidit, quia Alite ab eo alienavit, ipsam civitatem Vercellensem ita populavit quod nec terras neque servos ibi esse permisit. Omnia que superius dicta sunt et Caualiacam, Alicem et sanctam Agatham et omnia eorum pertinencia sancta Vercellensis ecclesia habeat teneat et imperpetuum proprietatem diiudicet. Si quis vero ullam molestiam de hiis omnibus ipsis episcopis ecclesie Vercellensis fecerit, mille libras iusti auri componat Vercellensi ecclesie, medietatem ei et nobis alteram, et hoc preceptum in sua maneat firmitate. Quod ut credatur et conservetur, manu nostra hoc firmavimus et nostro sigillo precepimus insigniri. Signum domini Ottonis (M.) invictissimi augusti.

MGH DD O III, doc. 383.

Panero 2004.

Diploma interpolato. Si segnala in particolare che le località di Andurnum; Mulinariam; Ponderanam; Cisidola; Galianicum sono località confermate a Manfredo del fu Aimone nel 988 per iniziativa dell'imperatrice Teofano (e di cui le corticelle di Andurnum e Mulinariam erano state donate da Ottone I al conte Aimone, insieme con la conferma di altre curtes fra le quali vanno segnalate Alice, Casanova, Roppolo e Cavaglià). Non si possono ritenere genuini i riferimenti alle confische ai danni di Arduino e di Ardicino da parte di Ottone III alla fine del 1000 anche se la ribellione di Ardicino rappresentava un ulteriore passo verso la rottura con l'Impero. E neppure sono genuini i passi relativi alla dispersione dei servi ecclesiastici che si devono far risalire al 1022 e dunque introdotti solo per colpire i servi ministeriali schieratisi con il partito arduinico.