Vercelli, Archivio Capitolare (MGH DD O III, n. 384)
source date: [1000 November 1] [Roma] [XII]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine sancte et individue trinitatis. Otto divina favente clemencia Romanorum imperator augustus. Notum sit omnibus nostris fidelibus, Leonem nostrum episcopum nostram suppliciter exorasse clemenciam, ut suum episcopatum pro dei amore et sancti Eusebiiet pro sua laudabili fidelitate ita nostris publicis rebus donaremus et datis ita confirmaremus, ut sancta ecclesia ex omni parte libera nullis feriatur adversitatibus, sed secura deo, sancto Eusebio, nobis et presenti Leoni episcopo suisque successoribus serviat. Hanc iustissimam postulationem audientes omne forestum quod est inter Baonam et Sturam, et omnem forestum publicuma strata Roncarolii usque in Baonam et usque in monasterium sancti Michaelis in Loceio et usque in cortem Sulziam dedimus et confirmavimus sancto Eusebio, Leoni episcopo suisque successoribus omnibus, ut secure teneat et quod vellit faciat tantum ad utilitatem ecclesie; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio omnem aquam publicam et ripas publicas cum molendinis portubus venationibus et piscationibus ab illo loco ubi Sicida flumen intrat in Padum, usque in portum de Gabiano; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio in perpetuum omnes insulas piscationes venationes et ubi aves capiuntur a Balzola usque ad sanctum Euaxium et usque ad Carisianam; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio cortem Firminianam in integrum et cortem Cleuoli in integrum et cortem Montem in integrum et cortem Candele in integrum cum servis ancillis pratis pascuis venacionibus molendinis silvis teloneis et cum omnibus ad easdem cortes ex omni parte omnino pertinentibus, ut tam Leo episcopus quamque sui successores secure et quiete teneant ordinent et ut voluerint iudicent; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio et sancto Michaeli in Lauceio cortem Quadradula et cortem Turbam et cortem Triueri cum servis ancillis silvis piscacionibus venacionibus pratis pascuis portubus et cum omnibus ex omni parte ex toto ad easdem cortes pertinentibus; dedimus et volumus ut in eternum sanctus Eusebius habeat et Leo episcopus omnesque sui successores cum omni pace ad proprietatem Radigada et cortem Geniciasco cum omnibus servis ancillis pratis pascuis aldionibus silvis montibus et planiciebus villis et omnibus casis et cum omnibus rebus mobilibus et inmobilibus ad eandem cortem pertinentibus; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio cortem Cauconada et cortem Sulziam in integrum cum servis ancillis aldionibus pratis pascuis silvis venationibus molendinis aquis et cum omnibus rebus ad easdem cortes pertinentibus; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio tres mansos in Carazina unde mel publicum reddi solet, et quicquid de publico ibi habuimus, cum servis casis pratis pascuis et cum omnibus rebus ad eosdem mansos pertinentibus; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio omne quod de publico habuimus in Quirino et in castello et in villis et silvis pratis pascuis ripis montibus alpibus venacionibus piscacionibus servis ancillis aldionibus molendinis vineis vinetis et aqueductibus et cum omnibus que unquam a parte publica ad eandem cortem pertinuerunt; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio omnem aquam de Sicida a fine inter Gatinariam et Romanianum usque dum ipsa aqua Sicida intrat in Padum, cum molendinis portubus ripis piscacionibus venacionibus panteriis et cum omnibus que in ipso flumine supra et infra ex omni parte fieri possunt; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio totam aquam de Saruo de Andorni usque dum intrat in Padum, cum molendinis piscacionibus portubus et cum omnibus que ad publicum pertinuerunt; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio, ut cum omni potestate habeat et teneat de Tedua usque in Padum piscaciones venationes molendinos, ut nullus mittere audeat navim ad piscandum aut rete ad piscandum aut pantere sine iussione Vercellensis episcopi; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio totum forestum Morcilianum in integrum, ut nullus hominum audeat ibi ullam venacionem facere sine voluntate et iussione Vercellensis episcopi; dedimus et confirmavimus sancto Eusebio et Leoni nostro fidelissimo episcopo suisque omnibus successoribus in perpetuum totum aurum quod invenitur et elaboratur infra Vercellensem episcopatum et Vercellensem comitatum et infra comitatum sancte Agathe et infra iura et infra pertinencias sancti Michaelis in Lauceio et infra alias terras ad episcopatum Vercellensem et ad comitatum pertinentes. Volumus enim ut, sicut in nostram cameram aurum solitum redierat, ita deinceps in eternum in kameram sancti Eusebii deferatur, ut nostra memoria non deficiat ibi et auro vitam eternam acquiramus. Precepimus igitur ut nullus dux marchio comes vicecomes nullus archiepiscopus episcopus nullaque parva aut magna persona sanctum Eusebium aut Leonem nostrum episcopum vel suos successores de omnibus suprascriptis disvestire inquietare molestare presumat, sed liceat tam Leoni [nostro episcopo] quamque eius successoribus ad honorem dei et sancti Eusebii ad nostrum servicium suamque utilitatem omnia que suprascripta sunt quiete pacifice cum omni potestate habere tenere et facere et iudicare quicquid propria decreverit voluntas, salvo dei respectu, omnium hominum contrarietate remota. Si quis autem nostris aut futuris temporibus diabolico ductus spiritu sanctam ecclesiam Vercellensem, Leonem episcopum aut suos successores in aliquo de his omnibus que suprascripta sunt, aliquo ingenio disvestire aut ulla racione inquietare vel per placita fatigare unquam presunserit, componat mille libras auri, medietatem nostre camere et Vercellensi ecclesie alteram, et preceptum firmum permaneat. Quod ut verius credatur et diligencius ab omnibus in integrum observetur, manu propria confirmavimus et nostro sigillo, ut in eternum vivat verissime, iussimus insigniri. Signum domni Ottonis tercii gloriosissimi M. Romanorum imperatoris augusti. Heribertus cancellarius advicem Petri episcopi recognovit.

DD O III n. 384 pp. 812-814.

Panero 2004

https://www.dmgh.de/mgh_dd_o_ii__dd_o_iii/index.htm#page/812/mode/1up

Nel D.384/1000 c'è una lunga serie di diritti pubblici di cui si deve fortemente dubitare che fossero realmente concessi alla chiesa (non se ne hanno riscontri né attraverso il D.147/1030 ne con il D. 84/1027). L'unica possibilità che siano stati attribuiti al vescovado risede nel fatto che in qualche modo precisavano il contenuto della precedente concessione dei diritti sul comitatus, diritti probabilmente controllati da funzionari marchionali o dagli stessi marchesi d'Ivrea ma proprio a questo scopo potrebbero essere stati introdotti per interpolazione da Leone nella copia del diploma.