Vercelli, Archivio Comunale, Libri Biscioni, vol. 4, f. 219
source date: [1027 April 7] [Roma] [XIV m]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine domini, quod est super omne nomen. Chuonradus divina dispensatione Romanorum imperator augustus. Quotienscumque sanctarum ecclesiarum usui prospicimus, imperium nostrum corroboramus, quia communis lingua vocat: sancta ecclesia apud deum intervenire pro benefactoribus non cessat. Quapropter universorum sacrosancte eiusdem ecclesie fidelium nostrorumve presentium nec non et futurorum noverit caritas, quod interventu domini Arderici sancte Vercellensis ecclesie venerabilis episcopi et nostri fidelis karissimi ecclesie sancti Eusebii a deo et a nobis sibi comisse per presentis precepti auctoritatem confirmamus [omnes] donationes concessiones, que supra dicte ecclesie a seculo usque nunc facte sunt a nostris predecessoribus regibus vel imperatoribus, et omnia, que interventu Leonis, supra dicti episcopi antecessoris, Constanciae largientes Eusebiane ecclesie nostro precepto addidimus, huic ecclesie pre[fate in perpetuum confirmamus. Et ut omnibus fiat clarius, potissimum concessimus, ut concessa a predecessoribus nostris vel a nobis, nunc autem confirmanda in presentis precepti pagina nominentur expressius, videlicet comitatum Vercellensem cum universis publicis functionibus, totam civitatem cum omni publica potestate in integrum et cum omnibus publicis pertinentiis comitatus et civitatis et totum comitatum quem dicunt sancte Agathe imperpetuum cum omnibus castellis villis piscationibus venationibus silvis pratis pascuis aquis aquarumve decursibus et omnibus publicis pertinentiis mercatis theloneis et cum omnibus publicis functionibus in civitate Vercellensi intus et foris, in toto comitatu Vercellensi et in toto comitatu sancte Agathe intus et foris et in omnibus eorum pertinentiis et ut in castello sancte Agathe et in burgo eius aut per quinque miliaria in circuitu nullus nunquam placitum teneat aut fodrum colligat aut albergarias faciat publicas aut publicam exactionem exigat, nisi Vercellensis episcopus aut eius missus, in tota campania nullus theloneum accipiat, nullus mercata habeat publica, nisi Vercellensis ecclesia theloneum et districtum suarum plebium et super sua habitancium, aquam de Scicida, aquam de Saruo, aquam de Heleuo cum utrisque ripis a loco ubi nascuntur usque in Padum, aquam de Pado cum utrisque ripis a Lionna usque plebem Martori, aquam de Duria cum utrisque ripis a Petra grossa usque Verucham, Marascum, Firminianam, Sestignum, Carisianam cum utraque ripa, Buiellam cum omnibus suis appendiciis, Galianicum, Ponderanam, Mulinaram, Andurni, Causade, montem Cisidola, Pedroro, Blatinum, Bedolium, Clauaza, Candele, Cleuoli, Treuere et districtum per totum Buiellense, Calamazo, Radigada, Radigadella, Thiebledo, Orco valle Cleui walda, omnia predia Arduini filii Dadonis, quia hostis publicus adiudicatus episcopum Petrum Vercellensem interfecit et interfectum incendere non expavit, et predia eorum, qui exploratu armis et ipsis manibus huic crudelitati interfuerunt, id est filiorum Teperti de Casale, Goslini et Aymini de Liburno, Alberti et Gribaldi de Vglano, predia Oldrici de Baina, Roderardi de Sandiliano, Arderici de Magnanigulo servi sancti Eusebii, Alberici et Guilelmi de Saluzola, Astulfi et fratrum eius de Gualdingo, Vgonis de Palestre, Stephani de Cliuoli, Ademarii de Gambulade, Ingonis de Ciriago, Aldonis de Leoriano, Ysaac et fratris eius, Sulciam cum silva Salsa, castellum Vinctimuli, mercatum [et districtum] curtis de Asiliano et in Tronzano et in altero Tronzano, castellum Quirini, predia Egadi subdiaconi de sancta Agatha, Goslini, Constancii, Godonis, Euarardi, sanctam Mariam Moliade cum sua pertinencia, cum Bornade et Grignasco, districtum>vallis Scicide, arimannos de Nauola et de Cassaliclo, silvam Rouisindam, Gatinariam cum districto, predia Gisolberti archidiaconi, predia suorum generorum Vulimanni et Ingizonis, predia parentum eius Liprandi et Ermanni, Giselberti iudicis, districtum et theloneum in Rade, Gislarincho, Arbori, Grezi, Albano, Conflencia, Odonicum cum districto, ecclesia sancti Salvatoris ultra Padum, montem Pedocletum, Brosule, districtum in Palazolo, Gorzano, Lauari, Gabiano, Cantauenna, Carderisi, Vliago, Malione, Arelii, Medule, Erbara, districtum sancto Euasio a Pado usque in Stura, in Fraxineto, Pasiliano, Ticinisse, Sarmaza, sancto Georgio et ultra tria miliaria, predia Alberici de Monterone, Milonis de Salerana, Thedisii de Leuagna, Disonis de Vacaria, Armanni iudicis, Graseuerti de Cirisido et fratrum eius, Cerro, Caualli, castellum sancti Angeli, Cerretum, Vulparia, Cassanoua, curticellem in Bremide, curtem Turcelli, curtem Canauam, predia Cuniberti archipresbiteri, abaciam de Loceio [cum pertinencia quae] Ortum sancti Michaelis vocatur a Monte regis usque Aquam nigram sicut currit Ampori, usque fossatum Asinarium et sicut est ecclesia sancte Marie a Ponte et Stura currit subtus broilum, Aleram usque Gardinam et usque Ronchum sichum, eciam a terra monacorum sicut Ampori tenet usque in capud montis Palarosse, usque in Padum, Camassaniga et totum Uersade usque in Ampori et totum Andolium intra Duriam [et Padum et Zebadasco], sancto Michaeli de Loceio, quicquid Lotharius augustus donavit, cortem Quadradulam cum districto arimannorum et theloneo, aquam Padi a portu Cleuaxi cum utrisque ripis usque ad Derum, ubi vetus Duria intrat in Padum, et a Dero usque in Mundine et Maminica, silvam de Loceio et Roncum sicum, Conzuningun et silvam Palazolascam, Romanianum et Aucimianum -- hec omnia ecclesie sancti Eusebii in perpetuum tenenda confirmamus. Si quis autem sanctam Vercellensem ecclesiam de hiis omnibus disvestiverit aut molestiam intulerit vel aliquo ingenio nostre confirmationis preceptum frangere presumpserit, componat mille libras auri optimi, medietatem camere nostre et sancto Eusebio alteram. Quod ut credatur et conservetur, manu nostra firmavimus et sigillo nostro insigniri iussimus servata lege et ministerio in omnibus. Signum domini Chuonradi (M.) serenissimi atque invictissimi imperatoris augusti. Vgo cancellarius ad vicem Aribonis archiepiscopi et archicancellarii recognovit. Datum anno dominice incarnationis MXXVII, indicione X, anno domini Chuonradi regnantis III, imperii vero eius I, VII. die mensis aprilis; actum Rome; feliciter amen.

MGH DD Ko II, n. 84, pp. 114-116.

Panero 2004.

https://www.dmgh.de/mgh_dd_ko_ii/index.htm#page/114/mode/1up.

Il diploma è la conferma di una precedente concessione (del 1025) al vescovo Leone. Leone nel 1025 si recò a Costanza a rendere omaggio al futuro imperatore e in quell'occasione presentò le copie dei diplomi di Ottone III, 324/999, 383/1000, 323/999 tutte opportunamente modificate per ottenere un diploma complessivo di conferma per i diritti e i beni della chiesa di Vercelli. Successivamente nel prendere atto che i diritti pubblici confermati con il D. 84/1027 non avrebbero mai potuto portare al controllo indiscusso di una circoscrizione compatta di ambito provinciale sia per l'opposizione militare del partito filoarduinico alle confische disposte, sia per via del fatto che altri grandi proprietari laici ed ecclesiastici stravano consolidando spontaneamente un proprio districtus signorile - appena tre anni dopo la conferma di Corrado II il vescovo Arderico si indusse a chiedere un'altra conferma volta a garantire le concessioni di beni e di diritti pubblici legittimamente trasferiti dal regno alla chiesa o di diritti esclusivamente fondiari acquisiti per quote minute e confermati con diplomi genuini. Si tratta del diploma D. 147/1030.