Vercelli, Archivio Capitolare, Carte private (BSSS 70; doc. CXCVIII; pp. 237-239)
source date: [1166 June 18] [1166 June 18]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

(S.T.) Die sabati qui est quartusdecimus kelendas Julii. In ecclesia sancti salvatoris de loco lerega breve recordacionis convenientie et concordie facte inter canonicos ecclesie sancti eusebii de vercellis per eorum missos et procuratores et magistrum petrum et ottonembonum de ser sauio et Gualfredum de albano seu Johannem bicherium canonicos eiusdem ecclesie. Et ex altera parte balduinum et robaldum atque asclerium germanos qui dicuntur de sartirana. de discordia que inter eos et predictos canonicos vertebatur. Nominative de molta una que iacet inter anporum et sicidam mortuam et sicidam vivam et de alveiis ipsorum fluminorum discordia enim talis erat dicebant siquidem predicti de sartirana suprascriptam moltam cum alveis aquarum suum esse feudum ex parte comitis Guifredi de lomello et rufini nepotis sui. Quod ipsi canonici diffitebantur adfirmantes ipsam moltam et alveos suprascriptorum fluminorum iuris ipsorum esse. Ques discordia fuit posita et commissa in barozo de burgo de papia et ambrosio camixo de vercellis pignoribus eis datis ex utraque parte. Et cum hec discordia diu forte inter eos agitata placuit eis magis amicabili transactione pacissi. quam diffinitiva sentencia terminari. Ideoque ambe partes ipsam discordiam ipsis potestatibus per transactionem finiendam commiserunt laudaverun itaque ipse potestates per convencione ut ipsa vercellensis ecclesia et predicti de sartirana predictam moltam cum alveis aquarum comuniter per medium dividant sicut fratres excepto quod ipsa ecclesia debet percepire de ea medietate que ipsis de sartirana contingerit mansum unum de terra scilicet de medioecri vel mediana. Item laudaverunt ut predicti canonici ex parte ipsius ecclesie Jnuestiant prenominatos de sartirana per rectum et paternale feudum de suprascripto manso de predicta molta et de sedimine uno quod habent extram villam de carexiana quod dicitur in caselle et quod tenet faciolus rana et de caneva una Jntus castrum de carexiana que fuit petri culiciari. Ita ut ipsi fratres et nepotes iurent fidelitatem ipsi ecclesie et canonicis sicut mox est et Ita ut unus eorum habitet in loco carexiana. per pacem tres menses in anno et per guerram sex menses in anno. Rursus laudaverunt ut predicti canonici de sartirana fatiant finem in suprascriptos canonicos de medietate predicte molte et alveorum fluviorum et de manso uno ut supra legitur: alterius medietatis et ipsi canonici similiter finem fatiant in suprascriptos de sartirana de alia medietate molte et alveorum excepto de manso quem debent percipere. Et ibi prenominati robaldus et asclerius et bernardus fecerunt suprascriptam finem ut supra legitur. In manum Johannis bicherii ad partem ipsius ecclesie in pena librarum centum papiensium. Et prenominati canonici fecerunt finem ut supra legitur. In mansus ipsorum robaldi et asclerii et bernardi et ad partem balduini similiter in pena librarum centum papiensium Insuper prenominati canonici investiverunt per rectum et paternale feudum suprascriptos robaldum et asclerium et bernardum et ad partem balduini de suprascripto manso molte et de sedimine et caneva ut supra legitur inserta condicione habitaculi carexiane ut supra legitur et ibi ipse robaldus et asclerius et bernardus iuraverunt fidelitatem ipsi ecclesie et eius canonicis. Insuper dederunt guadiam predicti robaldus et bernardus et asclerius suprascripto Johanni bicherio ad partem ipsius ecclesie. Ita quod omni tempore fatient stare tacitos et contentos suprascriptos comites guifredum et rufinum de lomello in hac transactione et defendere habent ab eis medietatem suprascripte molte et alveorum que ecclesie adveneritn et mansum quod debet percipiri et exinde fideiussit mafeus de redobio in pena de libris centum papiensium. Et predicti canonici dederunt guadiam suprascripsit de sartirana de dedendenda alia medietate molte et alveorum de qua mansus percipitur ab hominibus de carexiana cum racione et exinde fideiussit Guilielmus de molino in pena librarum centum. Unde due cartule sunt rogate scribsi uno tenore factum est hoc ut supra. Anno dominice Incarnacionis milleximo centesimo sexagesimo sesto suprascripto die Indicione XIII. Interfuerunt pares curie ambrosius camixus. Guilelemus de molino. Anselmus rognia. Gualterius de ottacio. Interfuerunt testes farozus. Grannus de redobio. Giselbertus de Sartirana Vuarnerius Anselmus bellotus. Lombardus. Girardus. Albertus et ascherius de langosco. Marcus de Carexiana Ugo de ligno. presbiter asclerius et obizo clericus et alii Ipso die coram suprascriptis ambrosio et gulielmo et marco et ugone. Intus castrum de carexiana predictus balduinus suprascriptam concordiam firmavit et similem finem ut fratres fecerunt fecit et similem investituram feudi accepit et fidelitatem sicut fratres juraverunt iuravit. Ego Otto mediolanensis notarius sacri palacii rogatus scripsi et interfui.

BSSS 70; doc. CXCVIII; pp. 237-239.

Rao 2005

La canonica richiese un arbitrato ad Ambrogio Camex e a Barozus de Burgo di Pavia per una molta, posseduta dai de Sartirana e ubicata tra il Lamporo e la Sesia affermando che gli alvei dei detti fiumi erano di sua pertinenza in base al diploma del 945 (Le carte dell'archivio capitolare cit., vol. I, doc. 10, pp. 7-8). Alla presenza del vescovo, Ugo e Lotario assegnarono l'alveo dei fiumi Cervo e Sesia "cum insulis et suis ripis nobis pertinentibus" insieme con la conferma dei porti vercellini donati dai sovrani loro predecessori ai canonici di S. Eusebio. Il privilegio contiene l'ampia donazione che era stata concessa ai canonici dai due re nell'estate di quell'anno in un momento molto particolare del loro regno. Ugo e Lotario assecondando l'intercessione dell'illuster marchio Berengario, concedevano ai canonici gli alvei del fiume Sesia e del suo affluente Cervo, fino quasi all'entrata nel Po, e confermavano loro i Porti Vercellini che si trovavano sulla Sesia tra Vercelli e l'odierna Borgovercelli, sulla strada di Novara.