Montecassino, Archivio Abbaziale, aula II, capsa CV, fasc. I, n. 7
source date: [944 August] [Capua (Caserta)]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

+ In nomine Domini nostri Iesu Christi Dei eterni. Quinto anno principatus domini nostri Landolfi gloriosi principis et primo anno principatus domini nostri Paldolfi filio eius, mense Agusto, secunda indictione. Ideoquem ego Atenolfus comes, filius bone memorie domni Atenolfi principis, declaro cum essemus intus hanc Capuanam cibitatem ante piis vestigiis supradictorum gloriosi principibus, ubi coram eis residebant Paldi iudex cum plures nobiliorum hominum, exorta est causatio inter me et te, videlicet Faroaldum presbyterum et prepositum monasterii puellarum Sancte Marie de Cingla, in qua religiosa abbatissa nomine Rossenda ad regimen tenere videtur, erga bobiscum abendo Ausentium abbocatorem predicti monasterii, de terra inculta in Bairano, finibus pertinentiis nostro commitato Teano, in locum ubi dicitur Tora, in pede de monte pubblico nostro qui vocatur Sancti Leuttherii, de qua nos qui supra Atenolfus comes eadem terra querebamus esse publica pertinentiis nostro comitatum, et vos dicebatis quia eadem terra certissime holim publica fuisset, et in partem antescripti monasterii concessa et data fuisset a dom(nu)s Gisolfus summus duces Langobardorum, et duplicata possessio terra ipsa pars iam dicti monasterii possessa essent, et ostendebatis nobis preceptum ipsum qui relecto continebat :

Nos vir gloriosissimus Gisolfus Dei prebidentia summus dux Langobardorum gentis, motus Dei omnipotentis misericordia et ob anime nostre totiusque nostre gentis salutem, quam et per rogum Maionis comitis nostris concessimus in monasterio beate et gloriose Dei genitricis semperque virginis Marie quod ab olim constructum est in locum qui nominatur Cingla, in quo Acetruda Deo digna abbatissa preese videtur, inclitas duas curtes nostras quas habemus in finibus Teano, loco Bairanum, et sunt ambo coniuncte, quarum una nominatur ad Gruttule et altera ad Tora, habente finis predictas curtes ab una parte qualiter vadit per pedem de monte Sancti Leuttherii et abinde qualiter iuxta eundem montem descendit in fluvio Bulturno, ab alia parte qualiter ascendit per medium albeum predicti fluminis usque in ribo qui nominatur de Bagnulu, de tertia parte predictus ribus qui decernit inter has curtes et terra prefati monasterii, de quarta parte fine ribulus qui intrat in predicto ribo et qualiter ascendit predictus ribulus usque in eo loco unde hegreditur, et ab inde in ipse surgenze ex quibus aqua viva hegreditur, et abinde in predictum pedem de monte Sancti Leutherii que est prior finis. Has autem predictas curtes qualiter de fine in ina fine prenotabimus cum diversis cespitibus suis et cum bus et aquis et cum omnibus pertinentiis earum, insimul cum ipsa ecclesia Sancti Cecilii infra predictos fines hedificata, et cum septem condomas de nostris serbis in predictis curtibus habitantibus, id est filii et nepotes Gaidosoli cum filiis et filiabus eorum, et filii et nepotes Sinoaldi, et filii et nepotes Marzuccoli, et filii et nepotes Lupicisi cum filiis et filiabus eorum, et filii et nepotes Luperissi, et filii et nepotes Sanduli, et filii et nepotes Bonusoli cum filiis et filiabus eorum, hec omnia que predissimus nostra excellentissima potestas in predicto sancto cenobio concessi ad perpetualiter habendum et possidendum. Scripto precepto ipse per Bertari notarium. Actum in hune sacrum Benebentanum nostrum palatium mense Septembrio, indictione quarta decima.

Ideo, cum precepto ipse esset relecto, placuit eorumque principibus ut ipsa continentia quo continet in iam dicto monasterio firmiter maneret. Nos vero qui supra Atenolfus comes, ob amore omnipotenti Deo, pro salute anime mee, manifesto sum quia eadem terra per supradictos finis quo ipse firmissimo continet precepto legibus antescripti monasterii pertinet et neque michi, neque cuilibet homini pro nostri publice partibus nullam pertinet. Quod si ego aut heredibus meis contra iam dictum vestrum monasterium aut contra abbatissa seu prepositum ipsius de antescripta terra per ipse finis causare aut contendere quesierimus per quolibet scriptum aut humanum ingenium, centum bizanteos solidos pena me et heredibus meis vobis et at partem antescripti monasterii dare et componere obligo, et omnia quod lex ammonet vobis vestrisque successoribus exinde percompleamus. Et taliter ego quidem Atenolfus comes qualiter michi congruum fui hec omnia predicta feci, et te Traselbertus notarius scribere rogabi. (S.T.) + Ego qui supra Paldi iudex. + Ego Ausentio. + Ego Vvala. + Ego Sichebertus clericus et notarius subscripsi.

Cuozzo-Martin 1991: 195-197

According to the diplomatic analysis, the praeceptum of Gisulf II contained in this charta remissionis quaestionis is a forgery.

Il preceptum inserto nella convenientia dell'agosto 944 è in realtà attribuibile a Gisulfo I (aa. 932 o 938 o 940) e la XIV indizione precedente al documento che la contiene, calcolata secondo il computo bizantino, porterebbe a datare il documento al settembre 932 (ma Gisulfo non era stato ancora associato), oppure al 938 o al 940 (quando però era coreggente di Guaimario II). Non si può affermare con certezza che si tratti di un preceptum falso in quanto la mancata menzione del titolare del principato e dell'indicazione degli anni di principato potrebbero essere stati omessi per errore dal transunto. @PaolaMassa