Montecassino, Archivio Abbaziale, aula III, capsa X, n. 13
source date: [991] [Capua (Caserta)]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

+ In nomine Domini salvatoris nostri Iesu Christi Dei ȩterni. Aloara et Landenolfus filius eius divina ordinante providentia Langovardorum gentis principes. Cum principalis excellentia petitione dilecti sui petenti clementer favet petitionem istat quapropter noverit omnium fidelium nostrorum presentium scilicet ac futurorum sagacitas quia Aidolfus et Gisolfus comitibus, dilectis et amavilis filiis et fratribus nostris, obsecraberunt nostram excellentiam quatenus, hob hamore omnipotentis Dei salbatione hanime nostre, concederemus et confirmaremus in monasterio Sanctissimi Benedicti constructus in monte qui dicitur Casino, ubi nunc, Deo fabente, domnus Manso religioso abba preest, omnibus rebus, territoriis cum montibus et planietibus (sic), cultis et incultis, cum aquis et unibersis pertinentiis, qui sunt videtur infra fines que inferius declaramus et quem ab antiquis temporibus usque nunc eodem monasterio possessus est, id est incipiente a prima fine da ipsu Carnellu et quomodo salit per ipsa Bantra usque in ribo Sicco, et saliente usque ad ȩcclesias Sancti Martini, et quomodo pergit per ipsa criste de monte Sancti Petri, de secunda parte fine serra de monte qui dicitur Cesino, et quomodo pergit per serra de monte qui dicitur Aquilone et vadit af lacum qui dicitur de Pluppo, et quomodo pergit ad lacum Bitecusu et vadit directum ad Aqua Fundata, et quomodo ascendit per ipsum montem qui est super Casale et pervenit ad vadum flubii qui vocatur Rapidu et pergit per ipsa via que tenditur ad ipsa via antica qui esi in capite Mellarini, et quomodo pergit per ipsas cristas montium et pervenit ad Terra Alba, inde pervenit ad furca Sancti Balentini, et quomodo ascendit per cristas montium qui sunt inter Atine et Ballelucis, et recto tramite pervenit ad Petram Scripta et ascendit ad serra montis qui dicitur Ordicoso, et pergit super ipse plescora qui dicitur Falconari et pervenit ad ipse fines quȩ sunt inter montes ex quibus unus vocatur Spinacius et alter Porcacius, et inde ascendit ad cristas montis qui vocatur Caira et perbenit ad ipse petre super aqua Vivola, et ascendit ad colle qui vocatur Gimberuti, de tertia parte fine terre unde finitionem factam habet partem eiusdem monasterii cum quondam Adenolfum comitem pro parte comitatu Aquinenense, sicut staffili et termines exfinant, et qualiter pergit ad lacum que dicitur de Radeprandu, et qualiter vadit per terra qui dicitur Farnietu, et abinde qualiter vadit per capu de ribo qui dicitur de Marotza, et qualiter descendit in flubio qui dicitur Carnello et sicut vadit in aqua qui dicitur Cosa et salit per ipsum montem qui dicitur Sancti Donati, de quarta parte fine media serra de eodem monte qui dicitur Sancti Donati, et quomodo descendit super ipsi monticelli de Marri et vadit ad ipsi pleski qui sunt at pede de ipsu monte de Balba, et quomodo vadit inde per Duos Leones, et inde salit per ipse serre super Casale, et inde descendit per ipsu monte super ipsa Villa de Gariliano, et inde vadit ad ipsu plescu qui nominatur Cripta Imperatori usque in flumen qui dicitur Garilianu, et ascendente per eodem flubio usque at priores fines. Simulque et clarescimus quia domnus Paldolfus piissimus princeps, viro et genitore nostro, et domnus Landolfo cognato et patruo nostro concessum et confirmatum habuit in prephato sancto monasterio Beati Benedicti omnia que ad (sic) imperatoribus seu regibus et a singulis principibus antecessoribus in eodem monasterio datas et concessa erant. Igitur et concesserant et confirmaberant in iam dicto sancto monasterio ut nullo atbeniente tempore per nullum modum tollerent aut quererent tollere vobes aut carrum da parte ipsius monasterii pro qualiscumque serbitium publicum faciendum vel in hostes eos minandum, set semper pars ipsius monasterii securus exinde manerent. Necnon et confirmaberat ad iam phato sancto monasterio ecclesiam bocabulo Sancti Benedicti qui edificato esse videtur infra muro et muricino de civitate Larino, quam hedificavit Leo presbyter et monachus qui postea factus est pseudo episcopus, cum omnibus rebus et substantiis pertinentibus de eadem ȩcclesia, sicut in eadem ȩcclesia ipsa omnia datum et offertum habuit eodem Leo presbyter et monachus. Iterum et confirmamus in predicto sancto monasterio quantum fuit et est pertinentes per qualiscumque modis de terris cultis et incultis, de planis et de montibus, de vineis et olibetis, de pratis, pascuis adque paludis, de ribis et aquis et ripis ex utraque partibus, que esse videtur infra has fines, hoc est ab una parte fine Rapidu, de alia parte fine ipsu Carnellu, de tertia parte fine ribu qui dicitur de Marozza et fine Farnietu et fine lacu qui nominatur de Radeprandu et quomodo vadit usque in silice, de quarta autem parte fine ipsa silice, et terris et montibus et silbis et aquis infra has fines, hoc esto quomodo incipit da ipsa Cosa et salit per ipsu monte qui dicitur Sancti Donati per media serra, et quomodo descendit super ipsi monticelli de Marri et vadit ad ipsi pleski qui sunt ad pede de monte de Balba, et quomodo vadit inde per Duos Leones, et inde salit per ipse serre super Casale, et inde descendit per ipsu monte super ipsa Villa de Garilianu, et inde vadit ad ipsu plescu qui nominatur Cripta Imperatori usque in flumen que iam dicti sancti monasterii pertinet secundum suis rationibus, et cȩtera alia omnia que continet in ipsum preceptum qui scripto est per Petrum notarium. Necnon et confirmaberat in eodem sancto monasterio domnus Landolfo glorioso principe per unum alium preceptum sigillatum filio et germano nostro ut nullo atbeniente tempore per nullum modum tollere aut quererent tollere vobes aut carrum da parte ipsius monasterii pro qualiscum (sic) servitium publicum faciendum vel in hostes eos minandum, set semper pars ipsius monasterii securus exinde manenrent. Quem et concesserat et confirmaberat in eodem sancto monasterio omnes res et substantias qualitercumque seu quomodocumque possedit et modo possidet pars eiusdem monasterii in quibuscumque modis per singula loca, fundos et terras quantos et quantas pars ipsius monasterii pertinentes habuit in Liburias, loco ubi nominatur at Trifone. Simulque et confirmaberat in eodem sancto monasterio ut atando et semper potestatem et licentiam haberent pars predicti monasterii quando volerent mittere ad piscandum in lacum Patriense duos lontres cum duas paraturias de ispsis lontres et cum quadtuor homines qui in eadem lacum piscarent quando voluerint et quamdiu volerent. Et confirmaberant in eodem sancto monasterio omnem censum et dationem, quicquit pars illorum publici tollere vel exigere debuerint de ipsu gualdu et curte et terris eidem monasterii qui diitur Casa Genzana, quemammodum in prefato monasterio a iam dicto genitore illorum concessum et confirmatum est et cetera alia omnia qualiter in eodem preceptum continere videtur, qui scripto est per Adelgisi scriva. Iterum concesserat et confirmaberat in predicto sancto monasterio ea omnia quȩ ab inperatoribus vel a regibus seu et a genitore vel a patruo suo vel a singulis principibus, reliqua ea omnia per singula precepta in eodem sancto monasterio ab eis datum et concessum est, ipsos concesserat et confirmaberat. Modo vero postulando mandabit nostram clementiam superius dictus Manso venerabilis abbas, per supradictos Aidolfum et Gisolfum comites, ut concederemus et confirmaremus in predicto sancto monasterio integra ea omnia quȩ supradicta preceptora continet cum omni continentia et pertinentia quȩ iam dicta preceptora continunt et que ab inperatoribus et a regibus et a singulis principibus anticessoribus nostris in eodem monasterio concessum est, totum ipsos ibidem confirmaremus. Cuius petitionem exaudientes, hos firmitatis apices in eodem sancto monasterio fieri iussimus, pr quos omnino sancimus et perpetualiter havendum nostris et futuris temporibus, una pro amore omnipotentis Dei et salbatione anime nostrȩ concedimus et confirmaremus in prephato sancto moansterio Sancti Benedicti situs intro castro Casino, ubi vir venerabilis Manso abbas preest, ea omnia supradicta quȩ et quantum per qualiscumque modis pertinuit aut pertinet vel pertinentes fuerit, simul et omnia supra dicta quȩ a iam dictis inperatoribus seu a regibu (sic) quam a singulis principibus vel a supradictis principibus genitorem et patruum nostrum per singula supradicta preceptora et reliqua omnia alia in eodem sancto monasterio concessa vel confirmata sunt, cunctum et integrum ipsos in predicto sancto monasterio ipsos concedimus et confirmamus. Necnon et concedimus e confirmamus in iam dicto sancto monasterio omnibus supradictis rebus, territoriis cum montibus et planietibus, cultis et incultis, cum predictis aquis et unibersis pertinentiis que sunt (sic) videtur infra superius dictas et quem ab antiquis temporibus usque nunc eodem monasterio possessus est, totas et integras in predicto sancto monasterio ipsos concedimus et confirmamus ad possessionem iam dicti monasterii et de eiusque abbatibus vel custodibus, ita ut nullus homo vobis inde facientem qualiscumque molestiam aut contrarietatem, set perpetuis temporibus omnia supradicta iam dicto monasterio eiusque abbatibus vel custodibus ipsos haveant et possideant, et iuxta legem exinde faciant omnia quod eorum placuerit absque contrarietate cuiuscumque personas hominis. Quod si quispiam homo hanc nostram concessionem in quomodocumque violare presumserit aut de omnia qu in eodem sancto monasterio concessimus et confirmabimus aliquod tollere aut diminuare quesierit, sciat se compositurus in eodem sancto monasterio, et ad eiusque custodibus vel abbatibus auri libras centum et hȩc concessio de qualiter continet firma permaneant in perpetuum. Ut autem ec nostra concessio verius pleniorem in Dei nomine optineat vigorem, manu propria scripsimus et ex anulo nostro supter iussimus sigillari. Signum domni Landenolfi excellentissimi principis. LANDENOLFVS. Adelchisi scriba ex iussione supradicte potestatis scripsi, anno nono principatus domni Landenolfi gloriosi principis, indictione quarta. Actum in civitate Capuana.

RPD 234: 725-730 (12th-century copy); CMC II, 14: 194 (summary); Gattola 1734: 87-89; Leccisotti 1965: 37-38, n. 13; Voigt *206.

Bloch 1986: 1348; Zeller 2010: 127.