Città del Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Barb. lat. 2724 (Federici, Chronicon Vulturnense, II, n. 115)
source date: [962 August 22] [Capua (Caserta)]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine domini Dei eterni. Otto divina favente clemencia imperator augustus. Si fervore caritatis accensi, de statu ac restauracione ecclesiarum Dei diligenti cura et indagacione tractamus, regni nostri solium stabiliri, ac feliciter regnare cum Christo nequaquam ambigimus. Quocirca omnium fidelium Sancte Dei Ecclesie, nostrorumque presencium ac futurorum devocio noverit, qualiter Paulus, abbas cenobii Christi Martiris Vincencii, situm in territorio Beneventano, super fluvium Vulturnum, nostram adiens celsitudinem detulit precepta precessorum nostrorum imperatorum ac regum, videlicet Desiderii, Karoli, Lodovici, atque Lotharii, per quem contulerunt ex suis rebus in prefatum monasterium ac confirmaverunt res et possessiones ibi a principibus, ducibus, reliquisque fidelibus collatas. unde prefatus abbas nostram exoravit clemenciam, ut eadem precepta, ac legales scripciones, nec non predia per diversos fines regni Italici coniacencia idem cenobio collata, per nostre confirmacionis preceptum in prefatum venerabilem locum concederemus, et confirmaremus. Cuius peticionibus faventes, pro Dei amore animarumque nostrarum remedio, per hoc nostre confirmacionis preceptum, prout iuste ac legaliter possumus, concedimus et confirmamus, ac penitus corroboramus in predicto cenobio Christi Martiris Vincencii omnia precepta precessorum nostrorum imperatorum et regum, videlicet Desiderii, Karoli, Lodovici, atque Lotharii, verumtamen omnes res et possessiones per diversas fines regni Italici posita, per eadem precepta, vel quolibet legali scripciones a principibus, ducibus, reliquisque fidelibus ibidem collatas, nec non monasteria, et cellas inferius nominatas; primitus videlicet declarantes ipsas hereditates, que circumdant ipsum monasterium per has quoque fines: incipiente itaque fluvio, quod dicitur Sangro, deinde per montes puplicos usque in monte, qui dicitur Azze, et sic revolvente monte eodem usque in fluvio, quod dicitur Melfa, et quemadmodum decurrit ipsa Melfa usque ubi coniungit se cum parvo fluvio, quod dicitur Mellarino, et abhinc in vertice montis, qui dicitur Balbola, et sic per cilium eiusdem montis usque in montero Archanum, et montem Marthe, montemque Casale, eosque videlicet montes extrinsecus circumdantes in hortum usque riaginis Ravennola quod nominatur, et a capite eiusdem riaginis venientes iuxta montes puplicos in montem usque Benafrana, quod est super urbe, eodem vero revolvente monte usque in cilium montis, quod est super terra, que vocatur Arcora, que est ecclesie hereditas Sancte Dei genitricis Marie, que Olivetum vocatur, subiecta prefati monasterii, et ecclesia nichilominus hereditas Sancte Christine, subdita eiusdem cenovii, cum inclitis territoriis suis, et cum reliquis finibus ipsa hereditas circumdata in fluvio usque Vulturno; nam iterum ex alia parte inchoante a prima fine cum iam dicto fluvio Sangro, ipsoque relinquente quomodo decernit a paru colle, et pergens usque in rivio, que dicitur Foruli, eodemque decurrente rivio usque in fluvio Vantra, et quomodo decurrit ipsum flumen in alio flumine, quod Vulturnus vocatur, et quemadmodum ipsum decurrit flumen iuxta terras eiusdem monasterii usque in predictis finibus, et terris ecclesie Sancte Marie, per has quoque fines una cum servis, et ancillis, cespitibusque suis, nec non et cum castris, montibus, collibus, vallibus, toronibus, ecclesiis, aquis, molendinis, pascuis, et omnia infra ipsis finibus manencia: hac nostram presenti auctoritate in prefato cenovio concedimus et confirmamus, sicut iam dudum repperimus in predicto cenovio concessum et confirmatum esse a domno Lodovico serenissimo imperatore, per sigillatum preceptum. interea concedimus insuper et confirmamus in eodem monasterio, siquidem monasterium in honore Beati Petri apostoli constructum, positum in loco Trite, territorio Balvense; et in Penne cellam unam, que nunccupatur Sancta Maria in Musano; in Abrucio cellam unam in loco, qui vocatur Arole; item Sancta Maria in Duas Basilicas; seu et monasterium Sancte Marie in territorio Marsicano, quod situm est in loco Apinianici; item in finibus Sorane civitatis inclita valle Sorana cum omnibus ecclesiis et pertinenciis suis, et aliis, cum cellis, et terris in ipsis consistentibus partibus, subditis eiusdem cenovii, per cognitas fines, sicut precepta eiusdem continent monasterii, videlicet regum, principum, et ducum, seu aliorumque fidelium scripciones ibidem ab ipsis collatas, idest cellam Sancte Columbe; cellam Sancti Donati in Cominu; cellam Sancti Mauri in Anglone, quam et alias cellas, et terras in ipsis finibus; item cellam Sancte Agathe in loco Turcino; cellam Sancti Petri in Bariano cum omnibus servis, et ancillis, cespitibus, vineis, et terris, in omnibus sicut eiusdem monasterii continent scripciones; item cellam Sancti Salvatoris de Alife; cellam Sancti Martini de Monte Marsico; cellam Sancte Crucis; cellam Sancti Ylarii; cellam Sancti Petri de Tontole; cellam Sancti Vincencii de Tremoiola, que est iuxta limitem; item cellam Sancti Sossii, cum inclito vualdo suo in loco Liburie, ubi dicitur Pantanu, has fines habentes: a prima parte decurrit via antiqua, que venit de Ducenta, que decernit inter has terras, et vualdu, et alia terra et vualdu, quod fuit predicti monasterii, et qualiter descendit via ipsa et intrat in ipsum Pantanum, et silvam et paludem prefati monasterii, que est coniuncta Laneo; a secunda autem parte via est antiqua, que dicitur Vicana; a tercia vero iterum usque ad viam, que fuit antiqua, que vadit ad ipsam piscinam iamdicti monasterii, et decernit via ipsas terras et vualdu ante dicti monasterii, et aliam terram prefati cenovii, que dicitur de Tortora, et terras aliorum hominum, quod ibi affines sunt, et sicut incipit super ipsam piscinam, et qualiter revolvit circa ipsa terra de eodem vualdo, et iam dicta terra, que dicitur de Tortora, et vadit ad ipsum Pantanum predicti monasterii, et qualiter vadit et perexit per ipsum Pantanum, et silva, et paludem usque in ipsum Frigidum; a quarta autem parte usque in iam dictum Frigidum, et predictam Laneum cum omnibus que infra has fines consistent vel manent; item cellam Sancti Vincencii infra civitatem Neapolim; cellam, Sancti Vincencii de Cume, cellam Sancti Petri iuxta civitatem Beneventanam prope fluvio Sabbati; cellam Sancte Marie de Castanetu, que est in Castro Piniano; cellam Sancti Marci de Petra Cutuliana; cellam Sancti Petri de Vipera cum ipso casale, qui dicitur Leoni; cellam Sancte Marie de Planisi; cellam Sancti Iohannis de Lucere; cellam Sancte Marie de Quinque Milia; cellam Sancti Vincencii de Telese; cellam Sancti Iohannis de Lisene cum ipsa molina; cellam Sancti Eleutherii in Fundiliano; cellam Sancte Marie de Loco Sano; cellam Sancti Vincencii de Tocco; cellam infra Salernitanam civitatem in honorem Sancti Georgii constructam, cum omnibus suis pertinenciis; cellam Sancti Valentini in fluvio Vixentino; Sancti Vincencii cellam in fluvio Tusciano; cellam Sancti Vincencii in fluvio Tensa, et omnia ad iam dictam abbaciam pertinencia, cum omnibus aliis capellis et pertinenciis earum, cum castellis, villis, casis, massariciis, mansis, silvis, pascuis, venacionibus, piscacionibus, vineis, arbustis, pratis, servis, ancillis, aldionibus, aldianis, reddivicionibus, nec non cum omnibus, que dici et nominari possunt in prefato monasterio concedimus et confirmamus, ea videlicet facione, quatinus prenominatus abbas et suis successores de omnibus castellis, et capellis, seu cellis, vel monasteriis, tam in hoc precepto quamque in aliis preceptis, offercionibus, atque scripcionibus, que continere videntur habeant potestatem tenendi, iuste commutandi, regendi, regulariter instruendi, vel quicquid iustum eis visura fuerit faciendi, absque contradiccione quorumlibet hominum. Sancimus insuper et nostra imperiali institucione corroboramus, ut si aliquo in tempore horta fuerit contencio de rebus iam nominati monasterii, nullus audeat deinceps per parentum possessiones ipsas hereditates residere, vel contendere presumat, excepto per verissimas cartulas et iustas consignaciones. Verumtamen statuimus atque firmamus, ob amore eterne vite et oracionibus fratrum, quorum preces annuimus, ut ipsam semper legem per annorum curricula pars predicti cenobii accipiat de omnibus suis territoriis ab omnibus hominibus, quam instituit Astulfus rex Langobardorum de ecclesiis. Nam ex ea quoque re lex alia nec recipiatur, nec a qualibet ulterius iudicetur persona. Si vero fuerit contencio de servis, vel de alia quacumque re inter aliquem vicinum suum, seu qualemcumque hominem, liceat eis se defendere, sicut prisca consuetudo fuit, per scariones eiusdem monasterii, nec audeat aliquis ipsos abbates, vel monachos ad sacramentum invitare, quod autem contra divina auctoritatem et contra regula est. Precipientes insuper iubemus ut nullus rex, dux, princeps, marchio, comes, vicecomes, gastaldeus, sculdais, vel aliquis puplice rei exactor, iam dictum abbatem, vel successores suos, aut monachos ex eius cenovio, vel eius cellis inquietare, laniare de prediis monasterii, aut aliquibus rebus disvestire, aut per placita secularia ducere. Recepimus preterea pretaxatum monasterium cum omnibus pretaxatis monasteriis, ac cellis rebus quoque hac familiis ibidem aspicientibus, cum fratribus hac monachis ibidem Deo famulantibus sub nostre tuicionis munburdum. Concedimus quoque et corroboramus, ut nullus ex servis, aut ex familia eiusdem monasterii, vel eos quos cortisianos vocant, audeat inquietare aut ad puplicam, vel comitum placitum ducere, aut iudicare, neque in domibus vel casis eiusdem monasterii iudicium aut placitum tenere, nisi abba prefati cenovii, aut suus missus, ante cuius conspectum omnes sui residentes, sicut ante nostram presenciam, legem faciant et recipiant; neque placiaticum, portaticum, pontaticum, casaticum vel quodlibet pensum quisquam homo aut puplice rei exactor tollere aut exigere presumat; set disponimus, ut abbates, et prepositi eiusdem loci iuxta priscam consuetudinem ad communem utilitatem fratrum sua disponant providencia, absque alicuius contradiccione. Si qui igitur huius nostri precepti institucionem, et confirmacionem seu munburdi tuicionem aliquando infringere temptaverit, sciat se compositurum auri optimi libras dua milia, medietatem Camere nostre, et medietatem parti predicti monasterii. Quod ut verius credatur, diligenciusque ab omnibus observetur, manu propria roborantes anulo nostro insigniri iussimus. Signum gloriosissimi Ottonis imperatoris [M] augusti. Arnolfus presbiter, ad vicem Vuidonis episcopi et archicancellarii, recognovi et subscripsi. Data .XI.mo kalendas septembris, anno Dominice incarnacionis .DCCCCLXIII., imperii vero domni Ottonis piissimi imperatoris, indiccione .V. Actum Capua civitate, in Christi nomine feliciter, amen.

CV II, n. 115, pp. 127-133; MGH DD O I., n. 245, pp. 348-353

This diploma contains interpolations intended to give authority to other interpolations added in the Chronicon Vulturnense to earlier imperial diplomas. The interpolations to this document were mainly intended to assign the properties in Valle Sorana, San Colomba, San Pietro in Vairano, San Marco in Pietra Cutiliana, San Giovanni in Lucera, Santa Maria di Cinquemilia and San Vincenzo di Tocco, which later came into the possession of the monastery, to a more remote period.