Arezzo, Archivio Capitolare, copia in rotolo membranaceo n. 138
source date: [961 February 28] [Arezzo] [XI]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine sancte et individue Trinitatis. Adelbertus divino providente numine rex. Quia regalis magnificentia pia et larga erga Dei cultores et ecclesiarum Dei recuperatrix et instauratrix esse debet, ut id agendo premium mereatur consequi sempiternum, ideoque venientibus nobis ad domum Sancti Donati confessoris et martiris Christi, pro timore Dei omnipotentis et ipsius sanctissimi veneratione loci animeque nostre seu parentum nostrorum salvatione, ibique precibus canonicorum Deo servientium adquiescentibus, aliquantam terram, quam bone memorie Petrus episcopus ad utilitatem canonicorum ibi pro tempore famulantium distribuit et serenissimus imperator Lotharius in aliquid postea confirmavit et in aliquid suo proprio dono concessit, sed deinde pastorum neglegentia et pravorum hominum cupiditate illis subtracta fuit, videlicet: vineam unam ad Pinum cum campo ibi prope similiter ad Pinum nominate, et campum alterum qui dicitur Pratum Sale, nec non corticellam unamque dicitur ad Clane cum sua pertinentia, et aliam corticellam que vocatur Moiona sub integritate, sicut discernitur in scripto a iam nominato Petro episcopo facto; ecclesiam quoque Sancti Petri in Castello, quam dive memorie imperator Lotharius pro remedio anime sue canonicos ibi servientes habere concessit, nec non et villas tres, quarum unam dicitur Durna, altera Plica, tertia Speia, quas idem Lotharius imperator eiusdem locis canonicis confirmavit; mercatum insuper unum, qui celebratur in missa sancti Hylariani; et curtem unam que vocatur Camenina, et in Castello Felicitatis, cum ecclesia in honore Sancti Andree aedificata cum omni sua pertinentia, quam idem imperator suo proprio dono prefati loci concessit canonicis; campum insuper unum qui vocatur Piscinule, et consistit in pago Aretino, cum omnibus suis appenditiis, et molendinum ibidem constructum in Arni alveo in villa que dicitur Veneris, sicut prefatus imperator eum ipsis concessit; cortem namque que dicitur Colonaria cum omni sua pertinentia per hoc nostrum regale preceptum eisdem canonicis qui nunc ibi serviunt, scilicet Grasulfo archidiacono, Suaverico primicerio, Sapienti gramatico, Iohanni clerico et sacriste, Stratario, Stephano, Iohanni, Altiperto Leonique presbiteris et Agimoni diacono et reliquis qui ibi in presenti serviunt eorumque successoribus, qui futuris temporibus deservierint, restituimus, nec non et omnia que a predecessoribus nostris seu a quibuscumque hominibus Deum timentibus eidem loco pio amore in usu canonicorum concessa sunt et sicut quondam serenissimus rex Ugo confirmavit concedimus pleniterque corroboramus. Confirmamus insuper predicti loci canonicis campum unum qui dicitur Longoria coniacentem prope Perilasium, qui videtur capere modios XX, et quandam silvam que dicitur Arbororum cum omnibus suis pertinentiis et adiacentiis in integrum; ita videlicet, ut nec rector eiusdem sedis nec cuiuslibet potestatis persona de prefatis rebus vel eorum pertinentiis seu de his que divina pietas inibi augeri voluerit aliquam contrarietatem vel diminorationem illis inferre presumat. Insuper etiam corroboramus per huius nostri precepti cautionem campum de Piunta et campum de Graticiata memorate ecclesie ad necessitates fratrum consulendas proprietario iure nostris successorumque nostrorum temporibus, ut in stipendiis fratrum ibidem Deo servientium perhennibus perseverent temporibus. Stauimus quoque, ut si ipsa canonica cum canonicis ipsius loci sub magisterio et regimine Grasulfi archidiaconi et Suaverici [archi]presbiteri, ut ipsi faciant pari voto communique consensu de frugibus et reditibus, que in ipsa canonica annualiter Dominus dederit, seu de elemosinis absolute et libere quod canonici facere debent, absque alicuius contradictione vel molestatione. Precipimus etiam ut idem canonici libellum aut aliquod scriptum non faciant alicui homini, nisi laboratoribus qui fructum terre canonicis reddant; et nulla ibi adiciatur persona nisi illorum communi consensu. Pro maiori quoque securitate illorum recipimus illos, cum omnibus illorum mobilibuset in mobilibus rebus illis iuste pertinentibus, sub nostri tutaminis mundiburdo, quatenus secure vivere Deoque servire et pro nobis illos iugiter orare delectet. Si quis igitur huius nostre corroborationis precepti violator extiterit, sciat se compositurum auri optimi libras centum, medietatem camere nostre et medietatem canonicis predicte ecclesie qui ibi pro tempore servierint. Quod ut verius credatur et diligentiusque ab omnibus observetur, manu propria roborantes anulum nostrum subtus imprimiri iussimus. Si aliquis hoc preceptum rumpere et violare conatus fuerit, deleatur de libro viventium, et insuper maledictionem Patris et Filii et Spiritus Sancti incurrat et cum Iuda traditore penam persolvat eternam. Signum domni Adalberti (M) serenissimi regis. Atalongus diaconus ad vicem Uberti episcopi et archicancellarii recognovit et subscripsit. Data pridie kal. Martias, anno dominice incarnationis DCCCCLXI, regnante domno Adelberto piissimo rege simul cum patre suo Berengario anno XI, indictione IIII. Actum Areti, feliciter.

DD A, pp. 342-345, n. II

Il testo è una ripetizione del diploma di Ugo e Lotario del 17 gennaio 933/936 (DD U L, pp. 101-105, n. XXXIII), ripreso poi nel diploma di Ottone I del 10 maggio 963 (MGH DD O I, n. 253). Nel diploma di Lotario I del 29 agosto 843 (MGH DD Lo I, pp. 197-198, n. 79) non vi è traccia del mulino appartenente alla villa Veneris, che forse compariva in un diploma oggi perduto; tale passo non compare nei diplomi posteriori e fa dunque sorgere il dubbio che sia frutto di interpolazione.