Città del Vaticano, Archivio Segreto Vaticano, Archivio Boncompagni-Ludovisi, 270, 2a
source date: [1054 September] [Indizione bizantina.] [Salerno]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

+ IN NOMINe SanCtAE ET INDIVIDUAE TRINITATIS. GISULPHUS divina fav[en]te clementja Langobardorum gentis princeps. Credimus nos a conditore omnium digna premia accepturos si curam sanctorum hac venerabilium locorum habuerimus et eorum custodibus dignum impenderimus honorem, quorum precibus Deum assidue postulantibus, nos et nostram patriam petimus gubernari. Idcirco per interventum domne Gemme principisse, serenissime genitricis nostre, concedimus et confirm[am]us in vestro monasterio, quod constructum est in pertinen(tjis) Compsani comitatus, loco qui ad Ylicem dicitur, ad honorem sanctę semperque virginis Dei genitricis Marie, cui nunc venerabilis abbas et spiritualis pater noster Godine preest, omnes res stabiles quas Dauferius, primus abbas ipsius monasterii, in eodem optulit monasterio et quicquid in eodem monasterio per christianos oblatum est et quas abbates et prepositi in eodem monasterio paraverunt et quas actenus abbates ipsius monasterii tenuerunt et qui bus dominati sunt et quas amodo tu et successores [tui] a quibuslibet hominibus paraveritis, ut semper sint in potestate tua et successorum tuorum et liceat te et successores tuos et pars ipsius monasterii eas regere et gubernare et de usufructu earum quod volueritis facere. et confirmamus tibi omnes servos et ancillas quos modo pars ipsius monasterii habet et habitura est, ut semper sint in potestate tua et successorum tuorum, et, si quolibet tempore plag[a]s aut feritas aut mortem ipsi servi aut ancille perpessi fuerint, et lege et compositjone utantur qua Langobardi et liberi homines, et ut Langobardi et liberi homines sacramenta recipiant et persolvant. et concedimus in eodem monasterio ut libere femine, que servi ipsius monasterii c[o]pulate fuerint et parentes earum intra anni spatjum in eas vindictam non dederint, sint ancille ipsius monasterii, et serv[i], qui eis copulati fuerint, similiter sint in ipso monasterio. et concedimus in eodem monasterio ut, si quolibet tempore pars ipsius monasterii sacramentum de quibuslibet causatjonibus datura fuerit, non abbas aut monachi iurent, sed scariones ipsius monasterii sacramenta persolvant. et concedimus in eodem monasterio ut pastores gregum illius licentjam habeant per silvas et pascua et aquas, pertinentem nostri principatus, pascere et potare absque ulla datjone, et ex eo quod pars ipsius monasterii et homines ei subiecti emerint et vendiderint nullus census eis auferatur, sed census qui exigi debet a venditoribus aut emptoribus sit in potestate abb[at]um ipsius monasterii. et concedimus in eodem monasterio ut nullus comes aut castaldeus aut vicecomes audeat in ipso monasterio aut in subiectis eius aliquod contrarium facere aut eos ad legem ducere aut de eis iudicare, sed iudices quibus per nos et per successores nostros imperatum fuerit eos iudicent et legaliter causas eorum finiant. et concedimus in eodem monasterio ut omnes liberi homines qui in rebus ipsius monasterii habi[ta]nt et habitaverint et res stabiles in nostro principatu non habuerint quando in ipsas res ad habitandum intraverint, nullum censum aut angariam aut servitjum aut datjone nostrę rei puplice faciant aut persolvant, et nullo t[em]pore nostrę rei puplice de rebus ipsius monasterii cuilibet dare presumat sine bona voluntate abbatum ipsius monasterii. Et concedimus in eodem monasterio integrum monasterium, quod ad honorem beati Clementis martiris constructum est iuxta litus maris et iuxta muricinum huius nobis a Deo concesse Salernitane civitatis, cum omnibus rebus stabilibus et mobilibus ipsi monasterio pertinentibus, ut semper sit in ipso monasterio, et abbates ipsius monasterii illud regant et gubernent et de usufructu illius quod voluerint faciant. et concedimus in eodem monasterio Sanctę Marię quantum, ipsi monasterio Sancti Clementis coniunctum, nostrę rei puplicę pertinet, ut sit in potestate abbatum ipsius monasterii sicut superius diximus de ipso alio. seu et concedimus in eodem monasterio Sanctę Marie integrum castellum quod nominatur Sassano cum omnibus eius pertinentjis et cum rebus stabilibus, quę sunt per fines: ab u[na parte] est finis fluvius qui Buburnus dicitur, qualiter descendit et coniungitur in fluvium Aufidum, et sicut ipse Aufidus fluit et coniungitur in fluvium Lasentum et ascendit et coniungitur in vallone maius, qu dicitur Al[t]um, q[uod v]enit a campo Rotundo; de alia parte est finis [i]pso vall[one] usque in illum locum ubi ipsum vallone fieri incipit, et inde recturn pergit et coniungitur in fluvium Buburnum; et quantum extra ipsas fìnes quomodolibet pars ipsius monasterii possedit et possidet. et concedimus in eodem monasterio albeos et ripas predictorum fluminum, quantum ex eis rebus ipsius monasterii coniuncta sunt, ut potestatem habeat pars ipsius monasterii in ipsis ripis et al[bei]s fodere et molina et aedificia et suas utilitates in eis facere et habere, qualiter voluerint. et concedimus in eodem monasterio albeos ftuminum qui sunt infra et coniuncta cum rebus ipsius monasterii ut potestatem habeat pars ipsius monasterii omnes suas utili[ta]tes in eis facere et habere qualiter voluerit. et confìrmamus in eodem monasterio omnes res quas pars ipsius monasterii habet et habitura est foris hac civitate prope in loco Picentino. et concedimus in eodem monasterio omnes res stabiles sine heredibus mortuorum et moriturorum que infra et erga res ipsius monasterii sunt et erunt, ut, quemammodum ad curtem nostram pervenire debuerint, ad pars ipsius monasterii perveniant. et confirmamus in eodem monasterio omnia que per precepta et brebes sigillatos a nobis et ab antecessoribus principibus nostris in eodem monasterio concessa et confìrmata sunt. et concedimus tibi suprascripto domno G[o]dino abbati et spirituali patri nostro ut omnibus diebus vite tuę predicta monasteria cum omnibus eorum pertinentjis in tua sint potestate et liceat te ea regere et gubernare regulariter secundum beati patris Benedicti institut[um; po]st [tu]um siquidem obitum fratres eiusdem congregratjonis potestatem habeant eligere et ordinare abbatem sęcundum beati patris Benedicti regulam, qualem inter se meliorem conspexerint, et pars nostrę rei puplice nullum censum aut datjonem exinde tollere aut habere querat. iam dicte vero concessiones et confirmatjones in suprascripto monasterio concedimus et confìrmamus ut semper sint in potestate tua et successorum tuorum et partis ipsius monasterii et liceat te et successores tuos et pars ipsius monasterii eisdem concessionibus et confirmatjonibus uti et frui et de usufructu earum quod volueritis facere. et neque a nostris iudicibus, comitibus, castaldeis neque a quibuscumque actoribus nostrę rei puplice quolibet tempore tu et successores tui aut pars ipsius mon[a]s[t]erii habeatis de suprascriptis nostris concessionibus et confirmatjonibus aliquam contrarietatem, sed in perpetuum stabiles et firme permaneant. Textum vero harum concessionum et confirmatjonum scribere precepimus [t]e Truppoaldum abbatem et scribam nostri sacri palatji. Anno nob[is] a Deo concessi principatus tertjodecimo, MENSE SEPTEMBRI, CONCURRENTE INDICTIONE HOCTABA. (SI)

Editions: Volpini 1968, pp. 512-517, n. 6 (source of the text reproduced here). Fac simile: Volpini 1968, pp. 538-541, tavv. IV-VII.

Volpini 1968, pp. 494-497, 513-514; Lorè 2008, p. 154; Becchetti 2008.

Il preceptum di Gisulfo II è l'unico originale dei principi longobardi di Salerno conservato nell'archivio Boncompagni-Ludovisi e in esso è presente l'unico sigillo cereo del principe, giuntoci peraltro in perfetto stato di conservazione (cfr. Becchetti 2008). Per altre considerazioni sulla cancelleria principesca salernitana, sulla scrittura del diploma e su Truppoaldo, scrittore del documento, cfr. Volpini 1968, pp. 494-497.