Nonantola, Archivio Abbaziale, Pergamene, XXIX.21
source date: [1200]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Postquam domnus Bonifacius fuit abbas de monasterio Sancti Silvestri […] civitate de possessionibus ecclesie Sancti Silvestri pro negotiis abbatis de mansis et casamentis ecclesie Sancte Fusce que ecclesia erat ditissima […] veronensium et camera horum venditionum nullo modo scivimus. Quando abbas Bonifatius ivit ultra mare promisit fratribus monasterii […] ecclesiam et fracta promissione cum fuit Venetiis accepit a supradicta ecclesia Sancte Fusce in Trivisiensi civitate sita […] de ultramarinis partibus accepit de eadem ecclesia pro suo debito inter denarios et alias res triginta libras veronensium. Post […] Quicum in tempore paupertatem et illius ecclesie et non modicum eius gravamus respo […] pose dare sine magno […] cum autem abbas hoc renueret surrexit quidam alius monacus et […] honesto et temperato monaco qui optime servabat ecclesiam et dedit […] aliis ad destructione supradicta ecclesia contra voluntatem capituli […]. Item […] in civitate Vincentiae […] ad servitium Dei IIIIor monaci cum capellano et servitoribus et equitaturis eius factus fuit abbas. Modo ita ad nichilum redacta est quod omnes possessiones suas et possessiones capellarum eiusdem ecclesie sub pignore et usuris tenentur […] unus monacus vel etiam capellanus potest ibi vivere. Item ecclesia nostra sita in Nogaria quando factus est abbas stabant ibi honorifice IIIIor monachi cum capellano et equitaturis et servitoribus; nunc autem ita destructa est quod IIIIor mansos eiusdem ecclesie in perpetuo vendidit et XII mansos alios eiusdem ecclesie usque ad XX annos pignori obligavit et camera qua nunc facta sint nescimus. Item ecclesia monasterii noviter in Veronensi civitate facta de possessionibus suis venditum est quantitatem eius nescimus et insuper LXXX libras veronensium vigilatur super omnes possessiones ipsius ecclesie. Postquam domnus Bonifacius fuit factus abbas monasterii Sancti Silvestri de Nonantula vendidit de possessionibus seu de mansis et casamentis ecclesie trivisine tantum unde accepit mille quingentas libras veronensium, quos denarios dedit per dotem cuidam domine Palmere. Item quando domnus abbas ivit ultra mare accepit licentiam a fratribus et promisit se non amplius exigere nec accipere aliquid ab aliqua ecclesia Sancti Silvestri. Ivit ad predictam ecclesiam trivisinam et suis suasionibus dedit illi prior Nicolaus libras veronensium L inter denarios et alias res de eadem ecclesia. Item pro debito suo quod fecerat ultra mare quando venit dedit idem Nicolaus XXX libras in dcnariis et aliis rebus. Post parvum tempus, venientibus fratribus iussione ipsius abbatis ad monasterium, petit auxilium ab eodem priore et interrogavit ab eo quantum posset dare; et ille respondit se posse dare sine magno gravamine ex sue domus XX libras. Abbas vero cum instaret, quod plus vellet, et ille negaret se non plus posse dare sine destructione ecclesie, surrexit quidam monachus et promisit quod daret ducentas Iibras veronensium, si daret sibi ecclesiam trivisinam; qui gavisus de promissione abstulit ecclesiam priori Nicolao et dedit alii qui solvit abbati C viginti octo libras veronensium. ltem in ecclesia nostra de Vicentina civitate stabant ho[…] quattuor monachi et quinque, sex cum capellano et servientibus et equitaturis, cum factus fuit abbas; nunc vero ad nihilum ita redacta est, quod unus monachus vel clericus in ea potest vivere, quod omnes possessiones illius ecclesie et possessiones capellanorum eiusdem ecclesie fuerunt pignori obligate. Item monasterium nostrum de Nogaria, quod est situm in episcopatu Verone, et quatuor monachi cum capellano et servientibus et equitaturis honorifice stabant ibi, cum factus fuit abbas; nunc vero ad nihilum redactum est, quia quatuor mansos istius monasterii in perpetuum alienavit et XII mansos alios eiusdem monasterii sub pignore usque ad viginti annos tradidit. Item ecclesia nostra noviter facta in civitate Veronensi possessiones quasdam vendidit et insuper LXXX libras veronensium super possessionibus eiusdem ecclesie sub […] accepit. Item in ecclesia nostra de Mantua, in qua stabant duo monachi cum factus fuit abbas, vendidit tantum de possessionibus eiusdem ecclesie, unde accepit octoaginta libras veronensium et modo in ea nullus potest stare. Item in comitatu Brisiensi erant possessiones et istas dedit pro viginti quinque libris imperialium, que valebant et valent hodie ducentas libras imperialium. Item ecclesia nostra Ferrariensis habebat possessiones que extendebantur per tria miliaria continue et plus, et ea dedit. Item ecclesia nostra in Regina civitate habebat curtem, que dicebatur Cella, quam vendidit cum ecclesia in ea manente regino episcopo et quatuor viginti libras imperialium de ea accepit. Item ecclesia nostra in civitate Mutina, que, cum abbas factus est, pauper erat, et de voluntate sua et omnium fratrum ditata est in possessionibus, ita quod quattuor fratres, quando tres manebant; post parum temporis, venditis omnibus possessionibus quas eidem ecclesie contulerat, expoliavit et in […] quas habebat illa ecclesia antequam esset abbas vendidit. Item quidam frater noster Martinus nomine emit ab ipso abbate possessione nomine ecclesie Sancti […] de Solaria, quas ipse abbas post parum temporis abstulit et cuidam servo Iohannis de Canaceto dedit. Item de possessionibus nostre ecclesie positis in loco qui dicitur Folio vendidit predictus abbas cuidam civi Mutine duo iugera seu quantum octo paria boum possunt in una die arare. Item hospitali nostro de Spinalamberto consueverant ibi manere duo fratres cum clericis et servientibus et equo et duobus paribus boum et armentis bestiarum et conversis; quedam pars possessionum eiusdem hospitalis vendita est, quedam pignori obligata tenetur, et ita ad nihilum redactum est, quod nec unus clericus inibi potest vivere. Item in Bononiensi civitate habebamus quamdam ecclesiam que vocabatur Sanctus Georgius, cui eidem ecclesie abbas cum consilio fratrum dederat possessiones cuiusdam militis que remanserat ecclesie Sancti Silvestri, et eam his possessionibus dotavit et duos monachos cum capellano ibi instituit; post parum verum temporis, calva occasione inventa, monachos inde abstulit et omnes possessiones sibi donatas vendidit et sic eam exspoliavit. Item monasterium nostrum honorabile Vallis Fabrice, quando factus fuit abbas, ditissimum invenit, quia quando Roma venit causa sue consecrationis fere per mensem cum triginta equitaturis ibi stetit in pane et vino et anona et in omnibus expensis ad plenum satisfecit; cum autem inde recederet destrarios sub pignore possessionum illius ecclesie accepit et plures vices tum in destrariis, tum in palafredis, tum in aliis expensis acceptis, tum quia priores ab eo constitutos mala diversa ibi facientes nullo modo emendavit, nec correxit, possessiones eiusdem monasterii istis de causis in pignore tenentur et magna pars possessionum eiusdem ecclesie est alienata; et sic ecclesia predicta in discordia personarum quasi sine rectore et emendatore, manens propter venditiones et donationes et alienationes predictarum possessionum, ad destructionem fere pervenit, et que ecclesia in omnibus Deo et hominibus abundabat, nunc in paupertate fere omnibus amissis iacet prostrata. Item Sancta Maria in Gotuli, capella monasterii Vallis Fabrice, habebat olim quamdam curiam, que dicitur Fermule, et illam curiam quibusdam hominibus in precariam concesserat; sed illis mortuis Deo disponente ad ecclesiam erat reversa ex qua cum crederetur vivere et Deo servire et ipsam semper tenere, superveniens abbas rogatu quorumdam nobilium ecclesie predicte abstulit et eam pro favore hominum, que ducentas libras lucensium valebat, statim eis investivit et instrumentum fecit. Item monasterium de Sancte Marie in Mamme honorabile fuit, ad quod cum domnus abbas Bonifacius sepe iret et collectas a monasterio et hominibus eiusdem monasterii sepe acciperet; et cum prior eiusdem monasterii timeret ne a predicto monasterio abbas removeret, dedit abbati C libras lucensium, ne abbas inde eum removeret, et sibi fecit inde instrumentum, pro quibus denariis solvendis fecit magnam collectam ab hominibus eiusdem monasterii, et etiam donicatum Sancti Benedicti vendidit. Item ecclesia Sancti Felicis in Plazza in civitate Florentina quedam pauper ecclesia erat, in qua stabant nostri fratres; sed cum abbas vellet vendere quamdam curiam illius ecclesie, consules civitatis vendicionem prohibuerunt; tandem abbas sub pignore bonorum illius ecclesie LXX libras lucensium accepit, unde possessiones illius ecclesie pro ea sunt vendite et alienate. Et quoniam mala monasterii non sunt pretermittenda, habet monasterium Nonantulanum infra se obedientias suas seu sacrestiam, firmariam, camera fratrum et hospitale iuxta se: de omnibus est dicendum, sed primum de sacrestia. Sacrestia habebat mansum unum in curte castri Rastellini in quo stabant due familie servientes secretario, quem abstulit et dedit fratribus suis carnalibus, unde ipse secretarius habebat reditum grani et vini et nummorum et aliarum condictionum. Item quidam abbas predecessor istius pro remedio anime sue dedit cum consilio suorum fratrum sive monachorum unum mansum terre eisdem monacis, cuius medietatem dedit camere pro indumentis fratrum, aliam medietatem dedit inter firmariam et hospitale, unde annuatim fratres de conventu communiter vigiliam faciebant et refectionem ab obediencialibus predictis habebant. Abbas autem ne unus invideret alteri ab omnibus obedientiis, seu sacrestia, camera, firmaria et hospitali equaliter abstulit, quasi aliquid execrabile et aliis vendidit. Item vendidit abbas in nomine Andrea Dominico Cesarolo terra monasterii que erat manentia tria iugera terre et sexstarios sex. Item vendidit Bertholoto filio Gerardi da Ganaceto manentia in Geminiani de Formicine VII pecias terre. Item vendidit Malagamba da Gazo XXIIII iugera manentie. Item vendidit Gato da Gazo XVI iugera manentie. Item vendidit Alberto de Petro de Costantino de Senita II iugera manentie. Item vendidit Richilde sorori Magalo […] de Nonantula I iuger et medietatem alterius de manentia. Item vendidit Guigolo de Ronco et Bonutisigna filie Martine Aldegerii de manentiam quam habebant a monasterio. Item vendidit Petro Bono ferario de Nonantula et Amardino et Sigego filiis Alberti ferariii iuger et mediatatem alterius de manentia. Item vendidit Alberto et Marsilio filiis Petri Durige VI iugera manentie. Item vendidit Cosso de Roncolamberto X sexstarios manentie. Item vendidit Splacio et Gibertino Siginulfi de Nonantula XV iugera de manentie. Item vendidit Alberto presbitero et fratri suo Iohanni filiis Maltraversi de Gazo VII iugera et media de manentie. Item vendidit Iugulino filio Ramponi et G[…] et filie eius Enchilde et Beldie VI iugera manentie. Item vendidit Alberto et Petro fiIiis Martini Aldini da Gavile et Nigro I iuger et media de manentia. Item vendidit Pultronario XX iugera terre in sparato que erat donicata monasterii. Item vendidit F[…] Tramaci et Liute et fratri eius Currigato et uxori eius Gualdrade XVIIII pecias terre de manentie que iacebat in Ronco. Item vendidit Andree et Girardo et Petro Bono et Albertino Pelagallo de Nonantula XVII iugera manentie. Item vendidit Benage et Alte […] Nonantula filiis Guillimoti III iugera manentie. Item vendidit Stefano Catali de Orto Veclo et Alberto Catali et fratribus filiis Viviano XII iugera manentie. Item vendidit Girardo et fratri eius Bono Martino quondam Burgisse filiis Obantutura XXIII iugera in curia Nonantule set Sparato que erat donicata monasterii. Item vendidit Seraphinello de Ubaldo de la Maga de Nonatula XI iugera […]. Item vendidit Dominico et fratri eius Martino filiis Gandulfi dedit Dominico et fratri eius Martino filiis Gandulfi de la Fosa da Mangolino I iuger et media manentie. Item vendidit B[…] de Nonantula et Nigro fratre eius III iugera manentie. Item vendidit Albrico de Iohanne de Cano de Nonantula III iugera manentie. Item vendidit Donato de Nonantula V iugera et II sexstarios manentie. Item vendidit Petro filio Aldemanni de Sancta Iustina I iuger et media manentie. Item vendidit Filicherio filio Lusci de Ermega et nepoti suo XII iugera manentie. Item vendidit Pegoloto filio […]liani V iugera manentie. Item vendidit Benedicto de Blasio de Gago et Engilino VIIII iugera manentie. Item vendidit Gratiano de Iohanne de Malaflama de Sancta Iustina […] iugera manentie. Item vendidit Dominico de Ronco et sociis suam manentiam. Item vendidit Bernardino de […]nta de Mutina IIII iugera. Item vendidit Bogulino et fratri eius Lilio et Stefano de Borungo IIII iugera manentie. Item vendidit Petro […]gulfardo de Nonantula VI iugera manentie. Item vendidit Udrigitto filio Fridolphini de Bodrongo IIII iugera manentie. Item vendidit A[…]ino filio Iohannis Boni […] IIII iugera manentie. Item vendidit Enriceto Iohannis Pelati de Mangolino et Guidocto et Funcius Iohanni filiis Be[…].

Tiraboschi 1785, n. 394.

Tiraboschi 1785

[^1]

[^1: Rossella Rinaldi data il documento intorno al 1200 (R. Rinaldi, Considerazioni sulle istituzioni ecclesiastiche nelle campagne emiliane fra i secoli VIII-XII, in “ La bassa modenese. Storia, tradizione, ambiente”, quaderno n. 6, San Felice sul Panaro (Modena), 1984, p. 30). Sicuramente la carta è precedente alla rimozione dell'abate Bonifacio, avvenuta il 20 giugno 1201.]