Montecassino, Archivio Abbaziale, aula II, capsa CIV, n. 4
source date: [1033 September] [Capua (Caserta)]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

+ In nomine domini nostri Iesu Christi, octabo decimo anno principatus domni Paldolfi et quinto decimo anno principatus domni Paldolfi eius filii gloriosis principibus, mense september, secunda indiccione. Dum nos Aidulfus iudex huius Capuanae cibitatis quadam die essemus ante supradictum dominum Paldolfum magnificum principem in aula sui palacii cum caeteris viris inter causatores iudicandum et definiendum causis, tunc venit coram eundem gloriosum principem, nostraque praesencia Petrus presbyter misso dominae Mariae religiosae abbatissae monasterii puellarum Sanctae Mariae, situs in loco qui dicitur Cingla, una cum Iaquinto abbocato supradicti monasterii; ex parte etenim altera venit Aldomari comes cognomento Borrello filius vonae memoriae Aldemari comitis, quicum venissent et pariter ante eodem gloriosum principem et nostra presencia reconiuncti essent querebat ipse Aldemari comes legibus definire cum ipsum Petrum presbyterum et ipsum suum abbocato pro parte supradicti monasterii causaciones illas, quas inter eum et partem supradicti monasterii hortae fuerat ab ipso Aldemari comite excitata. De rebus scilicet curtibus et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis, quae esse videntur in finibus Prata, quae est infra finibus et pertinenciis Alifanae, videlicet in supradicto loco ubi dicitur Cingla, et ubi dicitur Ailane, et ubi dicitur Gattucini, et ubi dicitur Aqua Bibola, et ubi dicitur Vico Bonelle, et ubi dicitur Ceppolini, et ubi dicitur Tordisci, et ubi dicitur Potulisci, et ubi dicitur Heremonio, et de ecclesiis quae sunt constructa infra his curtibus et territoriis, videlicet ecclesia Sancti Iohanni, et ecclesia Sanctorum Septem Fratrum, et de ceteris ecclesiis quae ibidem constructae sunt, quam et de aliis curtibus, et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis quae esse videntur ibique in eadem finibus Prata, quae est infra finibus et pertinenciis praedictae Alifanae loco ubi dicitur Airanu, et ubi dicitur Sanctu Archangelu, et ubi dicitur Paczanellu, et ubi dicitur Vallefariti, et de ecclesiis quae constructae sunt infra his terris, videlicet ecclesia Sancti Viti, et ecclesia Sancti Archangeli, et ecclesia Sancti Herasmi, et ecclesia Sanctissimi Iohannis et et Pauli, et quod de iam dictis curtibus, et territoriis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis, et ecclesiis ipse Aldemari comes habere querebat, quia dicebat ut ei exinde pertineret, et ipse qui supra Petrus presbiter cum ipso abbocato pro parte iam fati monasterii ipsos in integrum habere querebat pro possessione iuxtam legem, et per raciones praefati monasterii per subscriptas iudicatas fines. Quarum ipsis primis in omnibus curtibus, et territoriis, et montibus, et collibus, in qua ipse monasterio Sancta Maria constructu est cum aquis, et molendinis has habentes fines: de un aparte fine serra de monte qui dicitur Heremonio; de secunda parte fine flubio qui dicitur Hete; de tercia parte fine flubio Vulturno; de quarta parte fine ribo qui dicitur Cervario, deinde quomodo vadit per montes et valles usque in praedicta serra de monte qui dicitur Heremonio, quae est prior fine. Ipsis vero aliis curtibus, et territoriis, et montibus, et collibus, cum aquis, et molendinis has habentes fines: de prima parte fine finitu de comitato Hiserniense; de secunda parte fine flubio praedicto qui dicitur Hete, et fine ribo qui dicitur Pentimoso, et ab inde sicut vadit per montes et valles qualiter pereciit per ipsi montes et valles pertinentes praedicti monasterii puellarum usque in iam dictas fines de praedicto comitato Hiserniense; de tercia ver parte fine praedicto flubio Vulturno eciam et de hominibus, serbis et ancillis atque liberis infra supradictarum finis, et indicacionibus residentibus ex quibus ipse Aldemari comes habere querebat iudicalia, et censiora, et daciones, et reliqua servicia. De qua ipse Petrus presbyter cum ips suo abbocato dicebat ut ipse Aldemari comes nullam dominacionem habere poteret legibus, neque in ipsi sebis et ancillis, neque in ipsis liberis infra ipse finis, et indicacionibus residentes. Et quod ab antiquiis temporibus in ipso iamfato monasterio concessum esseret. Cum autem supradictum magnificus princeps ipsum Aldemarii comite contra partem supradicti monasterii de rebus ipsis causare intendisset contra eum dicere cepit, ut quomodo ille de rebus ipsis contra partem supradicti monasterii causare voleret, quia quando supradictus gloriosus princeps cum eo finem fecisset de intencione, quae cum illo habuerat tando ille voluntarie due per sacramentum ad evangelia, et per lignum sanctae crucis Domini, eoque glorioso principi promisisset ut de rebus ipsis pertinentibus praedicti monasterii se ille ad partem praedicti monasterii manifestasset, et insuper in ipso sacramentum promisisset ut omnibus diebus vitae suae atiutor esset ille at partem supradicti monasterii at defendendum rebus ipsis ut plus poteret et sciret. Ad haec autem dictio rebersus at se ipse Aldemari comes dicere coepit vere quia ille iam eique glorioso princeps per sacramentum promisisset et paratus esset se inde manifestare se et atiutor ille esset at partem supradicti monasterii omnibus diebbus vitae suae at defendendum rebus ipsis, sicur ille per ipsum sacramentum promissum haberet. Et tunc ipse Aldemari comes voluntarie sue coram supradicto glorioso principe, et nostra praesencia et coram omnibus qui ibidem aderant manifestavit dicendo quia integris omnibus supradictis curtibus, et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis per supradictorum finis et indicacionibus, cum piscacionibus, et cum omnibus earum pertinenciis, et ecclesiis, et omnibus hominibus, servis et ancillis atque liberis, infra supradictorum finis et indicacionibus residentes, legibus sint pertinentes, at partem supradicti monasterii pro possessione et er alias raciones dicti monasterii, et eique Aldemari comiti neque totum ipsos ex parte nullam pertineret pro quabis racione, vel humanum ingenium vel absque scriptum. Denique voluntarie sue ipse Aldemari comes obligat se et suos heredes ac partem supradicti monasterii et ad eius rectoribus eo tenore, ut amodo et semper ille et suos heredes taciti et quieti maneant contra partem supradicti monasterii et contra eius rectoribus de integris omnibus iam dctis curtibus, et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis, et pisccionibus, et de cunctis eorum pertinenciis, et de omnibus hominibus, servis et ancillis praedicti monasterii atque liberis, quantis infra supradictos finis et indicacionibus habitaberint, vel de rebus ipsis praedicti monasterii laboraberint, ita ut per nullam racionem vel humanum ingenium scriptum, vel absque scriptum de supradictis curtibus, et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis, seu piscacionibus, et ecclesiis, vel de eorum pertinenciis, neque de totum ipsos neque de ex parte, neque de hominibus ipsis serbis vel ancillis, seu liberis, vel de rebus eorum, neque de toti, neque ex parte ex ipsis contra partem supradicti monasterii causare vel contendere querat, neque iudicentur aut iudicare faciantur, nec liberis, nec servis qui in rebus prefati monasterii hordinati fuerint at residendum vel laborandum, et nec portaticu, nec nullum censum, nec daciones illorum tollant aut tollere permittant, vel in quacumque servicio eis minare vel eorum imponere, aliquando et tacitis et quietis exinde obligat facere manere semper ille et suos heredes de omnibus illis hominibus et partibus, quod pro parte vel datum suum aut de suos heredes, seu pro parte vel datum supradicti genitoris sui de ea omnia supradicta totum, vel ex parte contra partem predicti monasterii, vel contra eius rectoribus causari vel contendere quesierint. Quod si aliquando atbeniente tempore ille vel suos heredes de supradictis curtibus, et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis, seu piscacionibus, et ecclesiis, vel de eorum pertinenciis, sibi de totum ipsos sibe de ex parte, vel de hominibus ipsis, serbis vel ancillis seu liberis, vel de rebus eorum, sibe de toti sibi de ex parte pro quacumque adibenta racione, vel humanum ingenium cum parte supradicti monasterii, vel cum eius rectoribus causare presumserit, vel si de ipsis hominibus liberis vel serbis, quae supradicta sunt iudicaberint aut iudicare permiserint qualiscumque homine, qui sub sua dicione fuerit, aut de causas illorum aliquit tulerint aut tollere permiserint, vel in quacumque serbicio eis minaberint vel minare permiserint, vel si non fecerint et non compleberint, at partem supradicti monasterii et ad eius rectoribus, et at omnia per ipsum hordine qualiter superius leguntur, duocentas libras auri purissimi pena se ipse quis upra Aldemari comes vel suos heredes componere obbligavit ad partem supradicti monasterii et ad eius rectoribus, et omnia supradicta per complere obligavit at partem supradicti monasterii et ad eius rectoribus quemammodum supra dictum est. Et ita est causa ipsa inter ipsum qui supra Aldemari comite et partem supradicti monasterii finita et deliberata in omnibus cumque nos qui supra iudex taliter haec omnia supradicta facta atque perfecta conspeximus, iudicabimus ut a nunc et semper pars supradicti monasterii Sanctae Mariae et eius rectoribus securo nomine habeant et possideant integris omnibus supradictis curtibus, et territoriis cultis et incultis, et montibus, et collibus, et aquis, et molendinis, et ecclesiis, et piscacionibus cum omnibus eorum perinenciis, et omnibus praedictis hominibus absque omni contrarietate et molestacione supradicti Aldemari comiti et de eius heredibus et de partibus ipsis quemammodum supra leguntur. Quapropter recordandum in perpetuum ea omnia qualiter superius gesta sunt, haec pro securitate de parte supradicti monasterii et de eius rectoribus nos qui supra iudex hunc exinde at partem eiusdem Sancti monasterii hemisimus nostrum iudicatum quem tibi Petro notario scribere iussimus. + Ego qui supra Aydulfus iudex. + Ego qui supra Iaquintus.

Gattola 1734: 123-124