Montecassino, Archivio Abbaziale, aula III, capsa XIV, n. 20
source date: [1114 October 1 - 1114 October 31]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine sancte et individue Trinitatis. Wilielmus divina favente clementia dux, Roggerii gloriosi ducis heres et filius. Convenit omnes in regimine constitutos dominicis obedire preceptis atque ei per quem regnat colla subicere, ut regni illius mereantur esse participes, quod fine caret, quod semper sine iactura, sine merore durabit. Ob amorem igitur regis celestis, per quem subsistimus, regimus atque regnamus, propter redemptionem animarum predicti genitoris nostri bone recordationis necnon et avi nostri Robberti magnifici ducis et avie nostre Sikelgaite ducisse, pro salute quoque nostra nostreque genitricis Hale omniumque parentum nostrorum, confirmamus et concedimus monasterio Beati Benedicti sancti Casinensis cenobii et tibi domno Girardo venerabili abbati eisdem monasterii tuisque successoribus in perpetuum habenda et possidenda omnia que predictus genitor noster Roggerius dux et avus noster Robbertus dux et avia nostra Sikelgaita ducissa in prefato sancto cenobio Beati Benedicti Montis Casini obtulerunt; in primis in Calabria monasterium Sancte Anastasie in territorio Follocastri cum hominibus et terris et omnibus suis pertinentiis atque substantiis mobilibus et immobilibus, simulque et totam piscariam que specialiter tunnaria appellatur in territorio predicte civitatis Tropee, loco qui Bordella vocatur, cum hominibus et omnibus suis pertinentiis terra marique mobilibus et immobilibus; monasterium quoque Sancti Nycolai in territorio Bisaniensi, in vico qui Sillictana dicitur, cum hominibus et terris et omnibus suis pertinentiis atque substantiis mobilibus et immobilibus et cum omnibus rebus et hominibus que in eodem loco domna Rocca amita nostra filia Drogonis comitis habuit et per cartulam Beato Benedicto obtulit; necnon et locum illum qui Cetrarius dicitur, una cum toto portu suo et cum omnibus suis pertinentiis atque universis colonis ibidem habitantibus et cum omnibus etiam monasteriis intra pertinentias predicti locis constitutis et cum omnibus ipsius territorii silvis et pascuis, aquis et molendinis ac pertinentiis omnibus mobilibus et immobilibus terra marique; in civitate Troia vel in territorio eius monasterium Sancti Angeli et ecclesiam Sancti Thome et ecclesiam Sancti Bartholomei que est subtus castellum ipsius civitatis et ecclesiam Sancte Iuste, cum omnibus pertinentiis atque substantiis earum mobilibus et immobillibus, Castellonem quoque qui dicitur de Baroncello in eodem territorio cum hominibus omnibusque suis pertinentiis mobilibus et immobilibus; in territorio etiam eiusdem civitatis Troge monasterium Sancti Nicandri et ecclesiam Sancti Nicolay que dicitur de Gallitianis cum hominibus et cum earum pertinentiis atque substantiis mobilibus et immobilibus; in civitate Montis Sancti Angeli hospitale etiam cum ecclesiis et hominibus et terris et cum omnibus suis pertinentiis; in civitate Salerni monasterium Sancti Laurentii cum ecclesiis et cum fundico ad portam maris et omnibus pertinentiis suis mobilibus et immobilibus; in civitate Malfitana, in loco Vallenole, fundicum et ecclesia Sancti Benedicti et Sancti Blasii et Sancti Nicolai et Sancte Crucis. Preterea confirmamus vobis terram quam olim in Traiano territorio, apud Sanctam Iustam, concessimus in prephato monasterio Sancti Benedicti. Insuper concedimus vobis ut animalia vestra, que annualiter in nostram terram devenerint, pascua in solitis locis habeant et absque nostra hominumque nostrorum vel alicuius persone contrarietate vel infestatione seu reditione maneant et redeant, excepto quod Troia dare soliti sunt. Hec itaque omnia que supra scripta sunt et cunctas alias possessiones que per omnes terras nostri ducatus sive principatus, patrociatus etiam aut comitatus prephato vestro monasterio quocumque modo, id est divina vel humano iure pertinent, omnia libere et absolute confirmamus et concedimus eidem monasterio Sancti Benedicti Montis Casini et ti reverentissimo abbati domno Girardo, successoribus tuis imperppetuum, ea ratione ut semper sint in potestate et dominatione predicti ei vestri monasteri vestraque prenominate abbas, vestrorumque successores omnium ad habendum et possidendum iure quieto imperppetuum, sine nostra nostrorumque heredum aut successorum seu nostre rei publice exactorum omnisque humane persone contrarietate vel molestatione. Si quis vero temerario ausu harum nostrarum confirmationum vel concessionum aliquatenus violator extiterit, sciat se iram Dei et nostri graviter incurrere et compositurum auri purissimi libras mille, medietatem camere nostre et medietatem prephato sancto monasterio seu rectoribus eius, absque pagine huius aliqua infirmatione. Quod ut verius credatur et firmius omni tempore observetur, Iohanne nostro notario scribere precepimus et nostro cum tipario aurea bulla insigniri iussimus anno dominice incarnationis millesimo centesimo quartodecimo, ducatus autem nostri anno quarto, mense Octobris, octava indictione. Ego Willielmus dux me subscripsi. Ego Robbertus Capuanorum princeps me subscripsi. Ego Fulconis de Basumgerio. Ego Iohel comestabuli. Ego Landulfus protonotarius interfui et subscripsi. Ego Willelmi comitis de Principatu.

Gattola 1734, p. 230; Leccisotti 1957, pp. 85-87; Leccisotti 1965, p. 131; RPD, III, n. 574, pp. 1560-1563 (source of the text reproduced here).

Il Registrum Petri diaconi (Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3) è un semplice cartulario compilato fra il 1131 e il 1133 dal bibliotecario di Montecassino, ultimo continuatore della Chronica monasterii Casinensis iniziata da Leone Ostiense, che copiò non soltanto privilegi pontifici e praecepta delle autorità laiche, ma anche oblationes quorumque fidelium, riprendendo in particolare i documenti riassunti nella cronaca: non mancano le falsificazioni, predisposte però dal suo illustre predecessore Leone. Risulta assai più corposo del Chronicon Sanctae Sophiae, sia per la maggiore importanza di Montecassino, sia perché Pietro inserisce circa 650 documenti privati.