Montecassino, Archivio Abbaziale, aula III, capsa XIV, n. 31
source date: [1065 January 19]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine Domini Salvatoris Iesu Christi Dei eterni. Ricchardus et Iordanus divina ordinante providentia Capuanorum principes. Cum principali excellentia petitioni dilecti sui clementer favet, igitur omnium nostrorum fidelium silicet presentium ac futurorum pateat sagacitati quoniam Landolfus filius condam Pandolfi olim principis, et Ladulfus nepos ipsius Landulfi, et filii condam Pandulfi, et Iohannes et Petrus germani et filii condam Gisulfi, et Pandulfus et Landenolfus germani et filii condam Laydulfi, olim Theanenses comites, contra nostram animam cogitaverunt et consiliaverunt ac inimicos nostros intra nostram provinciam invitaverunt atque introduxerunt, propter quod, secundum legem Longabardorum, omnes res eorum in nostro Palatio devolute sunt ad faciendum exinde omnia que voluerimus. Nunc autem considerantes que sacra Scriptura testatur, quoniam quidem invasores et dissipatores sanctuarium Dei omnipotens Deus confundit et dispergit, et sicut stipulam ante faciem venti ad nichilum eos dedicit, et econtra fauctores enim et aumentatores ac tutores ecclesiarum Dei conditor omnium rerum eos proteget, defendet, exaltabit atque custodiet eternamque requiem eis concedet, nos autem formati talibus preceptis, et ideo ac per interventum ac petitionem Pandulfi nostri dilecti fidelis et filii condam Gale, dompno Desiderio venerabilis abbati monasteri Sancti Benedicti siti in monte castro Casino, pro parte et vice prefati sacri monasterii damus, tradimus, concedimus ac confirmamus et in eorum liberam potestatem transducimus, silicet integrum opidum congnomento Mortulam, quod fuit predictorum comitum et modo est pertinens nostri Palatii, cum muris et portis ipsius oppidi et cum omnibus hominibus ibidem morantibus vel qui moraturi erunt et cum montibus et planis, silvis, pratis, paschuis, aquis et cum terris et viis suis et omnibus pertinentibus ipsius oppidi. Et damus ac confirmamus tibi iam dicto dompno Desiderio venerabili abbati, pro parte et vice iam fati monasterii Sancti Benedicti, inclitas terras et curtes et homines de loco cognomento Casa Furtina, qui est in ipso dominio Mortule, qualiter pertinet ipsi monasterio Sancti Benedicti per suas cartulas et rationes. Ob recordationem etiam et nostram eternaliter stabiliendam traditionem ac concessionem ac confirmationem, hos nostre firmitatis apices fieri iussimus, quibus omnino santimus et perpetualiter habendum mandamus, ut amodo et semper ipse dompnus Desiderius suique successoribus et pars prefati monasterii firmiter, secure, libere et quiete habeatis ac possideatis inclitum prefatum oppidum Mortule cum muris et portis ipsius oppidi et cum hominibus ibidem morantibus vel qui moraturi erunt, et cum terris, montibus, planis, silvis, platis, paschuis, aquis, viis suis et omnibus pertinentiis ipsius oppidi. Et damus atque confirmamus tibi dompno Desiderio venerabili abbati, pro parte et vice iam dicti monasterii, tuisque successoribus, inclitas curtes et homines de cognomento casa Fortina que est in ipso dominio Mortule, qualiter illud pertinet ipsi monasterio per suas cartulas et alias eius ratiotiones per omne, sicut superius scriptum est, et faciatis de eis vel exinde qualiter parti ipsius monasterii necessarium fuerit omnia que volueritis, remota omni inquietudine et molestatione cuiuscumque comitis, castaldei, iudicis, sculdai et omnium mortalium personarum. Quod si quelibet hominum magna parvaque persona contra hanc nostri precepti firmitatem agere presumpserit, aut eius violatrix in quocumque fieri temptaverit, sciat se conpositurum auri purissimi libras septingentas, medietatem nostre curie et medietatem tibi dompno Desiderio vel tuis successoribus seu partibus predicti monasterii, et soluta pena, huius nostre concessionis pagina munita, firma ac stabilis maneat in pertuum. Ut autem hec nostre concessionis pagina firmius credatur diligentiusque ab omnibus observetur, manu nostra conroboravimus et nostri sigilli inpressione iuximus insigniri. Signum dompni Riccardi excellentissimi principis. Riccardus. Ex iuxione prefate serenissime potestatis scriptum per manus Alerisii sacri Palatii iudicis in anno septimo principatus ipsius dompni Ryccardi et dompni Iordani gloriosorum principum, et secundo anno ducatus illorum Gayte. Datum XIIIIa kalendas Frebuarii, anno ab incarnatione Domini nostri Iesu Christi millesimo LXVo, indictione tertia.

Gattola 1734, pp. 164-165; Leccisotti 1965, II, p. 136; RPD, I, pp. 499-501 (source of the text reproduced here).

Il Registrum Petri diaconi (Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3) è un semplice cartulario compilato fra il 1131 e il 1133 dal bibliotecario di Montecassino, ultimo continuatore della Chronica monasterii Casinensis iniziata da Leone Ostiense, che copiò non soltanto privilegi pontifici e praecepta delle autorità laiche, ma anche oblationes quorumque fidelium, riprendendo in particolare i documenti riassunti nella cronaca: non mancano le falsificazioni, predisposte però dal suo illustre predecessore Leone. Risulta assai più corposo del Chronicon Sanctae Sophiae, sia per la maggiore importanza di Montecassino, sia perché Pietro inserisce circa 650 documenti privati.