Montecassino, Archivio Abbaziale, aula III, capsa XIV, n. 16
source date: [1066 June 28]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine Domini salvatoris nostri Iesu Christi Dei eterni. Richardus et Iordanes divina ordinante providentia Capuanorum principes. Cum principali excellentia petitioni dilecti sui clementer favent, igitur fidelium nostrorum presentium omnium ac futurorum universitas noverit qualiter nos loca Deo ubique dicata de bono in melius proficere studemus, singulariter tamen et quasi specialius locum in quo patri nostri sanctissimi Benedicti corpus fovetur, quod situm est in Monte castro Casino, ubi nunc, Deo auxiliante, domnus Desiderius venerabilis abbas preest, ex nostra ope pro salute nostre anime ibidem dare atque concedere volumus. Nunc autem, Deo tuente, nos proprio principali iure hereditati cum comitibus, quorum fuerat castellum Terame, contra animam nostram cogitaverunt et consiliaverunt ac inimicos infra nostram provinciam invitaverunt et conduxerunt, propterea res eorum nostro fisco deducte sunt. Nunc autem, ob interventum Robberti Crispini nostri dilecti fideli et Guigelli vicecomitis et Landulfi filio Auloaldi, damus, concedimus atque confirmamus in prefato monasterio predictum castellum Terame cum omnibus suis pertinentiis et adiacentiis per has fines: incipiente a capite de rivo qui dicitur Marocze et qualiter directum vadit in via que est silice extra versante ipsa silice qualiter descendit per caba que est inter fines de civitate Aquinense et de castello Terame et descendit in aqua qui nominatur Sogne et qualiter vadunt Sogne per Pentome extra versante ipse Sogne et quomodo vadit per rivo qui nominatur Brictoli et quomodo ascendit per ipsa cava antiqua qui decernit per fines de civitate Aquinense et castello Terame et quomodo descendit per locum qui dicitur Aquaru et descendit per rivo qui descendit in campo qui dicitur Aquile et qualiter vadit ipse rivus et vadit per rivo qui dicitur de li Iaiuni usque in cava que est inter fines de civitate Ponte Curbo et castellum Terame et qualiter descendit per locum qui dicitur Aquaru unde per hieps tempus aqua decurrit et intrat in rivo qui dicitur Rabanu et quomodo decurrit eodem rivo usque in fluvium qui dicitur Carnellus et qualiter vadit ipso fluvio usque ubi intrat predicto rivo qui dicitur Marocze et quomodo ascendit per eodem rivo usque in capite ubi est priore fine. Quam etiam datione, confirmatione atque concessionem totam et integram, qualiter supra scripta sunt, in prefato sancto ac venerabile loco concedimus necnon et prefato domno Desiderio reverentissimo abbati eiusque successoribus atque rectoribus, regulariter faciendum exinde omnia que pro parte i ipsius prefato sancto loco placuerint. Ob recordationem etiam et nostram eternaliter stabiliendam dationem ac concessionem atque confirmationem, hos nostre firmitatis apices fieri iussimus, quibus omnino sanccimus et perpetualiter habendum mandamus, ut amodo et semper ipse domnus Desiderius abbas suique successores et pars predicti sanctissimi loci firmiter, secure, libere et quiete habeant et possideant inclitum predictum castellum cum omnia que et qualiter ad eodem castellum pertinentes fuit aut esse invenitur per omnia, quemamodum superius scriptum est, remota omni inquietudine et molestatione cuiuscumque iudicis, comitis, castaldeis, sculdays et omnium persone. Quod si quelibet hominum persona parva vel magna contra hanc nostri precepti firmitatem agere temptaverit aut eius violatrix in quocumque fieri presumpserit, sciat se compositurus auri purissimi libras .C., medietatem nostre camere et medietatem tibi prefato domno Desiderio abbati tuisque successoribus atque rectoribus predicti sanctissimi loci, et soluta pena huius nostre concessionis pagina munitum, firmum ac stabile maneat imperpetuum. Ut autem hec nostre concessionis pagina firmius credatur diligentiusque ab omnibus observetur, manu nostra corroboravimus et nostri sigilli inpressione iussimus insigniri. Signum domni Richardi excellentissimi principis. RICCARDVS. Ex iussione prefate serenissime potestatis scriptum per manus Iohannis iudicis in anno nono principatus ipsius domni Richardi et domni Iordanis gloriosorum principum et IIIIo anno ducatus illorum Cagete. Data IIIIo kalendas Iulii, anno ab incarnatione Domini nostri Iesu Christi millesimo sexagesimo sexto, indictione quarta.

Gattola 1734, pp. 166-167; Leccisotti 1965, II, p. 130 ; RPD n. 350, III, pp. 1155-1156 (source of the text reproduced here).

Il Registrum Petri diaconi (Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3) è un semplice cartulario compilato fra il 1131 e il 1133 dal bibliotecario di Montecassino, ultimo continuatore della Chronica monasterii Casinensis iniziata da Leone Ostiense, che copiò non soltanto privilegi pontifici e praecepta delle autorità laiche, ma anche oblationes quorumque fidelium, riprendendo in particolare i documenti riassunti nella cronaca: non mancano le falsificazioni, predisposte però dal suo illustre predecessore Leone. Risulta assai più corposo del Chronicon Sanctae Sophiae, sia per la maggiore importanza di Montecassino, sia perché Pietro inserisce circa 650 documenti privati.