Montecassino, Archivio Abbaziale, aula III, capsa X, n. 23
source date: [1072 February 1 - 1072 February 28]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine Domini Dei eterni et salvatoris nostri Iesu Christi. Nos Richardus Dei gratia princeps, anno, Deo propitio, principatus nostri quarto decimo, mense Frebruario, indictione decima. Quia satis libitum et saluberrimum esse videtur ex nostris acquisitionibus ecclesias Dei honorare, iccirco ob amore ipsius omnipotentis Dei et beati confessoris sui Benedicti, cuius monasterium situm est in Monte castro Casino, pro salute anime mee seu parentum meorum, necnon et pro salute anime avunculi nostri magne recordationis consulis et ducis Raynulfi, per hanc cartam damus, tradimus atque offerimus in prefato monasterio, ubi nunc, Deo tuente, domnus Desiderius reverentissimus abbas preest, id est cenovium Sancti Michaelis Archangeli, qui antiquitus dicebatur ad Arcu Diane et nunc dicitur ad Forma, cum ecclesiis sibi subiectis et cum suis pertinentiis quit qualit nobis sunt pertinentes per cartas comutationis nobis emissa ante hos annos a domno Hildeprando archipresule archiepiscopatus Sanctorum protomartiris Stephani et Agathe huius sancte sedis, insimul etiam cum ipsa concessione quod per nostrum principalem scriptum ibidem a nobis concessum et confirmatum est, totum et integrum illud damus atque offerimus in prefatum monasterium ad habendum et fruendum et possidendum et faciendum exinde regulariter amodo et in antea et semper omnia quecumque ipse prefatus domnus Desiderius abbas et sui successores et pars predicti monasterii voluerint. Quam etiam pro legale defensione damus atque offerimus in prefato monasterio predicta carta commutationis per quam nobis pertinet ad possessione ipsius monasterii et predicto domni abbati et de suis successoribus. Et obligavimus nos supra nominatus Richardus princeps nos et nostros heredes ad predictum monasterium et ad prefatum abbatem et ad suos successores integra suprascripta nostra datione atque offersione defendere et antestare ammodo et semper ab omnibus hominibus ab omnique partibus, et quando voluerint ipse domnus abbas et sui successores et pars predicto monasterio, licentiam abeant sibi exinde auctores et defensores esse vicibus nostris et de nostris heredibus cum ista offertionis cartula et cum predicta carta commutationis et cum aliis suis et nostris rationibus quomodo vel qualiter melius potuerint et voluerint. Siquis sane, quod fieri minime credimus, esse venturum homo qui adversus hanc carta nostre dationis atque offersionis inquietare presumpserit aut aliquit de quod superius scriptum est predicti cenobii sanctissimi Benedicti subtrahere voluerit vel subtraxerit, peccatis dampnationis anime sue sit obligatus qui pro hac re a nostris facinoribus, favente Deo, putamus nos esse purgatus. Idcirco quod si nos qui suprascriptus Richardus Domini gratia princeps vel nostri heredes hanc cartam dationis atque offertionis, de quibus continet, aliquando per qualecumque ingenium dirrumpere aud removere quesierimus, quinquaginta libras auri purissimi pena nos vel nostros heredes componere obligavimus ipsi domni abbati et ad successores suos et ad pars predicti monasterii, et post solutam penam hec nostra datio atque offersio firma et stabilis maneat in perpetuum. Et taliter nos qui suprascriptus Richardus Domini gratia princeps, qualiter nobis congruum fuit, pro salute anime mee feci, et tibi Iohanni notario scribere iussimus. Ego Iohannes iudex. Ego Landolfus. Ego Pandolfus comes. Ego Sico comes.

Gattola 1734, p. 176; Leccisotti 1965, p. 42; RSAF, pp. 43-45; RPD, III, n. 405, pp. 1147-1148 (source of the text reproduced here).

Il Registrum Petri diaconi (Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3) è un semplice cartulario compilato fra il 1131 e il 1133 dal bibliotecario di Montecassino, ultimo continuatore della Chronica monasterii Casinensis iniziata da Leone Ostiense, che copiò non soltanto privilegi pontifici e praecepta delle autorità laiche, ma anche oblationes quorumque fidelium, riprendendo in particolare i documenti riassunti nella cronaca: non mancano le falsificazioni, predisposte però dal suo illustre predecessore Leone. Risulta assai più corposo del Chronicon Sanctae Sophiae, sia per la maggiore importanza di Montecassino, sia perché Pietro inserisce circa 650 documenti privati.