Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3 (Martin et al., Registrum Petri Diaconi, III, n. 408, fol. 176)
source date: [1066 March 6] [1131 - 1133]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine Domini salvatoris nostri Iesu Christi Dei eterni. Richardus et Iordanes divina ordinante providentia Capuanorum principes. Cum principali excellentia petitioni dilecti sui clementer favent, igitur fidelium nostrorum presentium omnium ac futurorum universitas noverit qualiter nos loca Deo ubique dicata cotidie in melius proficere nostra ope adhibita velimus, singulariter tamen et quasi specialius ceteris locum in quo patris nostri sanctissimi Benedicti corpus fovetur, que situm in Monte castro Casino, ubi nunc venerabilis domnus Desiderius regulari discipline eruditus abbas preest. Nunc autem ob amore Dei, quam et pro salute anime nostre necnon et pro salute animeque fratrum meorum Robberti et Raynulfi, quam etiam et ob remedium anime magne recordationis avunculi nostri comitis et ducis Rainulfi, nobis autem proprio principali iure hereditato a Landulfo filio Auloaldi necnon a Pandulfo filius quondam Guale nostri dilecti, per eorum commune interventum damus atque concedimus et confirmamus in prephato sancto ac venerabili loco turrem que est in finibus Suessa iuxta Gareliano et dicitur Turre ipsa ad Mare, cum habitationibus que circa eadem turre fuerint et sun et cum omne quicquit exinde tollere solitum est, cum ecclesia et quantum cognoscitur per murum inchoatum que fuit pro castellone. Damus etiam et concedimus in eodem sancto loco terram que est ante ingressu ipsius castellonis da ipsum Osente que ibi ad fines videtur usque in aqua predicti fluminis. Piscationes tamen ipsius ab ipsa ora fluminis usque directum cum ipsa turre que est ex alia parte, quali nostro principatui pertinet, damus et confirmamus prout nobis bonum videtur prefato sancto loco piscationes aquarum que appellatur Osentes. Etiam ut nobis melius videtur, concedimus in supradicto loco inclitus litus maris ab ora prefati fluminis usque in directum cum bicum qui dicitur Manstri Ianni. Quam etiam datione, confirmationem atque concessionem totam et integram, qualiter suprascripta sunt, in prefato sancto ac venerabile loco concedimus necnon et prefato domno Desiderio reverentissimo abbati eiusque successoribus atque rectoribus regulariter faciendum exinde omnia que pro parte ipsius prephato loco sancto placuerint. Ob recordationem etiam et nostram eternaliter stabiliendam dationem ac concessionem, hos nostre firmitatis apices fieri iussimus, quibus omnino sanccimus et perpetualiter habendum mandamus, ut amodo et semper ipse domnus Desiderius abbas suisque successores et pars predicti sanctissimi loci firmiter, secure, libere et quiete habeant et possideant inclitam predictam turrem cum predictam concessionem per omne, sicut superius scriptum est, remota omni inquietudine et molestatione qui ius cumque comitis, iudicis, castaldeis, sculdais et omnium mortalium persone. Quod si quelibet hominum persona parva vel magna contra hanc nostri precepti firmitatem agere presumpserit aut eius violatrix in quocumque fieri temptaverit, sciat se compositurus auri purissimi libras octoginta, medietatem nostre camere et medietatem tibi prefato domno Desiderio abbati vel tuis successoribus, et soluta pena huius nostre concessionis pagina munitum, firmum ac stabile maneat in perpetuum. Ut autem hec nostre concessionis pagina firmius credatur diligentiusque credatur ab omnibus observetur, manu nostra corroborabimus et nostri sigilli inpressione iussimus insigniri. Signum domni Richardi excellentissimi principis. RICCARDVS. Ex iussione prephate serenissime potestatis scriptum per manus Iohannis iudicis in anno octabo principatus ipsius domni Richardi et domni Iordanis gloriosorum principum et tertio anno ducatus illorum Caiete. Data pridie nonas Martii, anno ab incarnatione Domini nostri Iesu Christi .M. sexagesimo .VIo., indictione quarta.

CDCa, II, , n. 231, pp. 76-78; Gattola 1734, p. 166; RPD, III, n. 408, pp. 1153-1154 (source of the text reproduced here).

Il Registrum Petri diaconi (Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 3) è un semplice cartulario compilato fra il 1131 e il 1133 dal bibliotecario di Montecassino, ultimo continuatore della Chronica monasterii Casinensis iniziata da Leone Ostiense, che copiò non soltanto privilegi pontifici e praecepta delle autorità laiche, ma anche oblationes quorumque fidelium, riprendendo in particolare i documenti riassunti nella cronaca: non mancano le falsificazioni, predisposte però dal suo illustre predecessore Leone. Risulta assai più corposo del Chronicon Sanctae Sophiae, sia per la maggiore importanza di Montecassino, sia perché Pietro inserisce circa 650 documenti privati.