Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 4 (RSAF, fol. 46r)
source date: [1095 September 15] [Aversa (Caserta)] [1137 - 1166]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Notum sit omnibus sanctae aecclesiae catholicae filiis, Richardum principem avum meum aecclesias et monasteria dilexisse, cenovia contruxisse inte que etiam et monasterium Sancti Angeli quod dicitur in Formis fecisse, eumque terris, vineis, silvis, hominibus, ecclesiis ac diversis opibus ditasse. Quo defuncto, Iordanum principem patrem meum omnia quae eidem monasterio Richardus princeps pater eius, avus meus dederat confirmasse, ipsumque postmodum quam plurima eidem cenovio contulisse. Ego autem secundus Richardus divina ordinante clementia Capuanorum princeps, pro salute animarum illorum principum parentum meorum et meae, ac ob statu nostri principatus, interventu domni Petri venerabilis prepositi eiusdem monasterii et domni Iohannis venerabilis Aversani episcopi, et Mainardi monachi, et Rodulfi de Muce grossa, et Stantionis vice principis ac Quiriaci iudicis, omnia quae suprascripti principes iam prephato monasterio Sancti Angeli subdito monasterio Sancti Benedicti Montis Casini, cui domnus Oderisius venerabilis abbas preest, dederunt, et per principalem scriptum confirmaverunt, per huius concessionis meae paginam concedo et confirmo etiam que ego ipse postea tribui, et quae eidem pertinent monasterio, et quae possidet et dominatur. Illius vero loci finis in quo positum est monasterium prescriptum, primum indico, sic concedens et confirmo: ex una vero parte sunt cave cimentareae, qualiter pergitur per aecclesiam Sancti Marcelli et ad terram que dicitur de Bertarischi, et qualiter vadit per ipsa terra de Bertarischi et vadit ad canalem quae descendit de Asculcule, et qualiter ascendit per super adscriptum canalem directe ad trivium qui coniungitur tres viae, una quae descendit ad Sanctum Marcum, et alia quae descendit ad Sanctum Angelum, et alia ascendit ad Roccam, et inde qualiter ascendit per super ascripta via quae aliquantulum vadit super cripta arenaria et vadit in monticellum et ad planam superscripti monticelli, quae est super vallis quae vocatur Venula, et incipiente per suprascripta plana per traversum per canalem quae vocatur da Ficu fuscule directe in costa quae dicitur Turris Vespulum usque in semitam quae descendit desuper ad suprascripta Rocca, et descendit per ipsa semita in monticellum quae Rickibellum vocatur. Et inde qualiter descendit ad terram Sancti Vincentii et per terram Sancti Benedicti Maioris constructi in Capua, et aliquantulum per terram Ausentii Imperatoris, et per terram Sancti Vincentii usque ad superscriptas cavas cimentarias. Item concedo et confirmo predicto monasterio quicquid continetur in cartula oblationis quam prescriptus Richardus princeps avus meus eidem monasterio obtulit, videlicet: Sarzanum, et homines et terras a Sancto Martino qui dicitur ad Lavem, et per ipsum Battitizzum ubi nunc sedent homines praescripti monasterii, et usque ad Ventum vanum. Concedo quoque et confirmo prephato monasterio aecclesiae Sancti Angeli, aecclesia Sanctae Agathe sita foras muro Aversano cum hominibus et terris et universis suis pertinentiis. In Capua aecclesiam Sancti Angeli de Olaldischi cum terris et servis et universis suis pertinentiis. Et aecclesiam Sancti Benedicti Piczoli cum aecclesiis et terris et universis suis pertinentiis. Et aecclesiam Sancti Ruphi cum omnibus terris et servis et universis suis pertinentiis foris et intus Capuae, qualiter antiquitus pertinuerunt prephatae aecclesiae quovis modo, et terras et silvas et pascua et paludes et aquas et piscationes et servos et ancillas et curtisanos et aldios et aldias in finibus Cantiae, et universa quae suprascripta aecclesia Sancti Ruphi et rectores eius iam per triginta annos et eo amplius a parte principis Richardi avi mei, et Iordanis principis patris mei tenuerunt et possiderunt. Quae etiam aliquando fuerunt quorundam fratrum Guidonis et Landenulfi qui fuerunt filii cuiusdam Landonis qui dicebantur Caputi, qui etiam predicti tempore predicti Richardi principis avi mei contra eiusdem animam principis cogitaverunt, et inimicos intra provinciam eius invitaverunt, celaverunt et annonam dederunt, ob quas culpas res illorum fisco prephati principis avi mei secundum Langobardicam legem devenerunt. Quae etiam et prephato Richardo principi avio meo et Iordano principi patri meo, et michi per conventionem a Capuanis dimissa sunt, et per sacramentum firmata, et homines de Camiliano, videlicet filios cuiusdam Summi; quae aecclesiae sunt intra Capuam. Concedo quoque et confirmo prephato monasterio Sancti Angeli aecclesiam Sancti Petri de Scaphati cum monasteriis, servis et terris et universis suis pertinentiis, et homines et terras quae sunt in loco qui dicitur ad Sanctum Herasmum, sicut continetur in cartula oblationis quam avus princeps Richardus fecit exinde predicto monasterio, et pater meus Iordanus princeps confirmavit, et terram et castanetum quae sunt prope loco qui dicitur Battitizzu pro servitio hospitum. Omnia autem prescripta prephato monasterio Sancti Angeli in perpetuum confirmo et concedo ad possessionem te potestatem et dominationem ipsius, et predicti domni Petri venerabilis prepositi eiusdem et eius successoribus, faciendo exinde regulariter quicquid eis placuerit, remota omni contrarietate et molestatione omnium mortalium. Quod si quis huius mea concessionis et confirmationis pagine contemptor aut violator esse presumpserit, centum libras auri purissimi persolvat: medietatem meo sacro palatio et medietatem prephato monasterio Sancti Angeli et domno Petro venerabili preposito predicti monasterii eiusque successoribus. Solutaque pena librarum haec mea concessio et confirmatio firma munita atque inviolabilis maneat in perpetuum. Et ut hoc firmius credatur et diligentius observetur, manu propria subscripsi et nostri sigilli impressione iussi decorari et insigniri. (M) Ex iussione serenissime potestatis, scripsi ego Quiriacus iudex. In anno dominice incarnationis millesimo nonogesimo quinto, et quinto decimo anno principatus ipsius domni Richardi gloriosi principis. Datum Averse, septimo decimo kalendas octobris per indictionem quartam.

Gattola 1734, pp. 209-210; RSAF, pp. 86-89 (source of the text reproduced here).

Del Regesto di S. Angelo in Formis esiste una riproduzione anastatica allestita a Montecassino nel 2002 (editore: Pubblicazioni Cassinesi).