Montecassino, Archivio Abbaziale, Reg. 4 (RSAF, fol. 57v)
source date: [1107 September 1 - 1107 September 30] [Capua (Caserta)] [1137 - 1166]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Notum sit omnibus sanctae et catholicae aecclesiae filiis, Richardum principem avum meum aecclesias Dei et monasteria dilexississe, cenovia contruxisse, inter quae etiam et monasterium Sancti Angeli qui dicitur in Formis a novo fundamine restauravit, eumque terris, vineis, et olivetis, silvis, pascuis, hominibus, aecclesiis ac diversis opibus ditavit. Quo defuncto, Iordanus princeps filius eius meusque pater, omnia quae prephatus Richardus princeps pater eius eidem monasterio dederat confirmavit, et ipse postmodum quam plurima eidem cenovio contulit. Post obitum cuius, Richardus princeps natus eius et frater meus in prenotato cenovio ex suis opibus et ex puplicis rebus dedit, concessit ac confirmavit. Post decessu cuius, cum quadam die ego Robbertus divina ordinante clementia Capuanorum princeps, aput predictum monasterium Sancti Angeli causa orationis iter haberem, fratres, qui ibi iugiter Deo serviebant, a magnitudine mea, firmitatis apices omnium donorum et concessionum, quae memorati principes fecerant Deo et ipsi monasterio, me offerre et concedere postulaverunt. Quorum petitionibus digne obtemperans fieri procuravi. Ex interventu igitur eorum et deprecatu Ivonis economi, per hanc principalem paginam, tradidi, concessi et confirmavi in perpetuum in predicto monasterio, omnia quae memorati principes iam phato monasterio Sancti Angeli, subdito monasterio Sancti Benedicti Monti Casini, in quo nunc domnus Oddo venerabilis abbas preest, dederunt et per principale scriptum concesserunt et confirmaverunt, et quae eidem monasterio pertinet et quae nunc possidet legaliter et dominatur. Illius vero loci fines in quo positum est predictum monasterium, sic indico: ex una parte sunt cave cimentarie, qualiter pergitur per aecclesiam Sancti Marcelli et ad terram quae dicitur Bertariscki, et qualiter vadit per eam et vadit ad canalem quae descendit de Asculcule, et qualiter ascendit per supradictum canalem directe ad trivium qui coniungitur tres viis. Una quae descendit ad Sanctum Marcum et alia descendit ad predictum monasterium et alia ascendit ad Roccam, et inde qualiter per suprascriptam viam ascendit quae aliquantulum vadit super criptam arenariam, et vadit ad monticellum et ad planas supradicti monticelli, ubi plescum, quae sunt super vallem quae vocatur Venula, et incipiente superscripta plana per trasversum per canalem que dicitur de Ficu fuscula directe in costa quae dicitur Turris Vespuli usque in semita de superscripta Rocca, et qualiter descendit per ipsam semitam in monticellum qui Rickibellum vocatur, et inde qualiter descendit ad terram Sancti Vincentii et per terram Sancti Benedicti Maiori de Capua, et aliquantulum per terram quae fuit Osentii Inperatoris, et per terram Sancti Vincentii usque ad predictas cavas cimentarias. Concedo etiam et confirmo in predicto monasterio Sancti Angeli quicquid continetur in cartula oblationis quam prenotatus Richardus princeps avus meus eidem monasterio optulit, videlicet: Sarzanum, et terras et homines ipsius monasterii qui ibi commorantes sunt vel fuerint. Cuius fines sic indico: incipiente a trivio de Sancto Martino qui dicitur ad Lavem et descendente per viam usque ad fluvium, et inde ascendente per Battiticzum et qualiter pergit usque ad Ventumvanum. Concedo quoque eidem monasterio castanetum qui est prope locum qui dicitur Battiticzu quem predictus pater meus Iordanus princeps eidem monasterio dedit pro servitio hospitum. Concedo etiam eidem monasterio homines et terras fuerunt Petri de Rosella et germani eius, et homines Gregorii comitis palatio, qui modo sunt comorantes in loco Sancti Herasmi, sicut cartula oblationis continere videtur quam praedictus avus meus eidem monasterio fecit, et terras quae sunt in Ponticello et in Casa alba et in Sancto Prisco et ubicumque sunt terrae ipse in partibus veteris Capuae, illius scilicet Gregorii. Concedo quoque prephato monasterio aecclesiam Sancti Angeli de Olaldiski quae est constructa in hac civitate cum terris et servis, et ancillis, et cum universis suis pertinentiis, et ecclesiam Sancti Benedicti Pictoli, et ecclesiam Sancti Ruphi, quae sunt constructae in hac civitate, cum aecclesiis et ornamentis illorum, cum terris et servis et ancillis eorum, et aldios et aldias et pertinentes, cum silvis, pratis, pascuis, paludis et cum universis pertinentiis illorum, tam intus Capuae quam et de foris, qualiter antiquitus pertinuerunt prephate aecclesie et aecclesie quae sibi pertinent et nunc residet. Terras etiam et silvas et pascuas et paludes et aquas et piscationes, servos et ancillas, aldios et aldias, et universa quae suprascripta aecclesia Sancti Ruphi et rectores eius iam per triginta annos et eo amplius a parte predictorum principum tenuerunt et possiderunt, quae fuerant quondam scilicet quorumdam fratrum videlicet Guidonis et Landenulfi filii cuiusdam Landonis qui vocabatur Caputu, qui videlicet tempore predicti Richardi principi avi mei contra eidem principis animam cogitaverunt, et inimicos intra provinciam invitaverunt, celaverunt et adnonam eis dederunt, ob quas culpas omnes res illorum Langobardico iure fisco prephati Richardi principi advenerunt; quae res omnibus predictis principibus dimissa sunt per conventionem a Capuanis et per sacramentum firmata. Concedo etiam in predicto monasterio omnes filios cuiusdam Summi de Camigliano. Concedo quoque et confirmo eidem monasterio Sancti Angeli aecclesiam Sancti Petri de Scaphati, et aecclesiam Sanctae Agathe constructa prope muros Aversane urbis, et aecclesiam Sancti Leonis quae sita est foris muros Suessane civitatis, et aecclesiam Sancti Benedicti qui dicitur ad Dalfianam quae est in Cantie finibus prope Castellum quod vocatur de Mare, cum omnibus ornamentis et aecclesiis et hominibus, et terris et servis et ancillis, et aldios et aldias, et pertinentes, et cum possessionibus et universis pertinentiis illorum, et cum pratis, pascuis et silvis et aquis et piscationibus et aliis omnibus rebus illorum quae possidentur et dominantur. Concedo etiam in predicto monasterio unam petiam de terra quae dicitur Campu cotidianu prope Saxeta, quae predictus Richardus princeps frater meus ibidem per preceptum tribuit, et quicquid Paldi comes de Benafro cum Maria uxore sua per cartulam in monasterio Sancti Benedicti Montis Casini dederunt, qualiter praephatus princeps Richardus frater meus eidem monasterio et monasterio Sancti Angeli concessit, ita et ego concedo et confirmo eis. Et si homines extranei venerint ad habitandum in terris ipsius monasterii ad faciendum servitium fratrum, nullus homo eis iniustum faciat, sed quieti maneant et serviant predicto monasterio et rectoribus eius. Concedimus eidem monasterio unum sedium de molino in Trifisco quod olim Pandulfus qui fuerat princeps Capuae construere fecit, quod postea longo tempore destructum fuit, et est inter sedium ulmi et sedium salicis, una cum ripis et alveo, et potestatem et licentiam habeat pars predicti monasterii in ripis ex utraque parte et in tantum quantum dixi de alveo, palos figere et clusuria facere, et molendina et omnem utilitatem et comodum ipsius monasterii peragendam. Haec omnia praescripta qualiter hic supra sunt adnotata, cum omnibus pertinentiis illarum inferioribus scilicet ac superioribus earum, cum viis etiam in omnibus intrandi et exeundi, ego prenotatus Robbertus Capuanus princeps in praephato monasterio Sancti Angeli per hoc principale scriptum in perpetuum concessi et confirmavi, ad possessionem et potestatem et dominationem eiusdem monasterii Sancti Angeli et omnium rectorum eius, faciendo exinde secundum institutionem legis, utilitatem ipsius monasterii. Remota omni inquietudine, contrarietate et molestia omnium principum, successorum meorum vel vice principum, comitum vel vice comitum, iudicum, castaldeorum aliorumque personae omnium mortalium. Quod si quis huius nostre concessionis et confirmationis paginam contemptor aut violator in aliquo esse praesumpserit, centum libras auri purissimi persolvat: medietatem in predicto monasterio Sancti Angeli, et medietatem meo sacro palatio. Solutaque paena librarum auri, huius meae concessionis et confirmationis pagina cum omnibus quae et qualiter continere dinoscitur, firma, munita atque inconvulsus perhenniter maneat. Et ut hoc principale scriptum firmius credatur et diligentius ab omnibus observetur, manu propria illud corroboravi, et mei sigilli inpressione insigniri iussi. (M) Ex iussione prephatae serenissime potestatis, scripsi ego Quiriacus palatinus iudex in anno dominicae incarnationis eius millesimo centesimo septimo, et primo anno principatus prenominati domni Robberti excellentissimi principis Capuae. Datum Capuam, mense septembrio per indictionem primam.

Gattola 1734, pp. 226-227; RSAF, pp. 107-111 (source of the text reproduced here).

Del Regesto di S. Angelo in Formis esiste una riproduzione anastatica allestita a Montecassino nel 2002 (editore: Pubblicazioni Cassinesi).