Milano, Archivio di Stato, Pergamene per fondi, Mantova, S. Benedetto di Polirone, cart. 205, n. 24
source date: [1124 Juny 1] [Roma]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Callistus episcopus servus servorum Dei dilecto filio Herimanno abbati monasterii sancti Benedicti super Padum siti eiusque successoribus regulariter substituendis in perpetuum. Pie voluntatis affectus prosequente debet studio confoveri ut ecclesiastica utilitas apostolicae sedis favore vires accipiat, et accrescat. Quam ob rem, dilecte in Christo fili Herimane abbas, peticioni tuae benignitate debita impartimur assenssum, et beati Benedicti monasterium cui Deo auctore presides a predecessoribus nostris felicis memoriae Urbano et Pascale pontificibus sedis deffensionem susceptum beati Petri munimine confovemus. Tibi ergo tuisque successoribus, et per vos eidem monasterio iuxta predictorum patrum vestigia confirmamus. Insulam totam quae dicitur Sancti Benedicti super Padum cum omnibus decimis eiusdem et silvis ac piscationibus suis. Ecclesiam Sancti Blaxii cum tota insula quae dicitur Gurgo et silva et adiacentibus paludibus. Castrum Custellum cum villa et ecclesia Sancti Bartholomei cum decimis omnibus et reliquis ad ipsum pertinentibus. Villam Capud Vici. Villam Gabianam cum ecclesia sancti Andreae cum decimis et pertinentiis suis. Ecclesiam sancti Venerii de Marceneto cum medietate eiusdem castri. Casale Barbatum cum baptismali ecclesia sanctae Mariae. Et capella sancti Laurenti. Septingentum cum ecclesia baptismali sancti Michaelis cum ripatico de transitu navium et terra ad ipsam ripam pertinente. Usum silvarum de Valaris et de Pauleto, sicut tua ecclesia a suo possedit fundamento, ita cum glandatico porcorum et hominum vestrorum in Pauleto et Carpeneto. Capellam in Libiola. Capellam sancti Iohannis in Burbassio cum pertinentiis suis. Capellam sancti Mathei in Nocetulo cum ipsa villa. Capellam sancti Valentini de Marengo cum pertinentiis suis. In episcopatu Brixiensi ecclesiam sancti Iusti intra castrum Medulae, extra ecclesiam sancti Viti cum terris ad eandem pertinentibus. In Ferariensi prope civitatem Ecclesiam sanctae Agathae. Apud opidum Ficarolum ecclesiam sancti Benedicti cum omnibus pertinentiis suis. In Bononiensi ecclesiam sanctae Mariae de Lambriano. Sancti Iohannis de Dalmantiatico. In Parmensi ecclesiam sancti Leonardi prope civitatem sitam. Sancti Michaelis infra eandem civitatem. Sancti Michaelis in loco qui dicitur Telliore. Capellam sancti Michaelis de Coturlione. In Torcelensi monasteriurn sancti Cipriani, cum villa Concha. Et ecclesiam sancti Leonardi in eadem villa. Villam Fogolanam cum aliis terris ad idem monasterium pertinentibus. In Tarvisiano ecclesiam sanctae Helenae de Tassaria. Mantuae hospitalem domum a comitissa Matilde constructam et vestro monasterio commissam cum capella sancti Martini et omnibus pertinentiis suis. In burgo Sancti Benedicti baptismalem ecclesiam sancti Floriani. In insulam ecclesia sancti Siri. In loco qui dicitur Villule baptismalem ecclesiam sanctae Mariae cum decimis et tota curte. Apud Gonzagiam monasterium Sancti Benedicti cum capella sanctae Mariae intra castrum cum terris et decimnis eiusdem villae. Quas usque hodie idem monasteriurn possidet. In castro Ariole eccelsiam sancti Petri. Capellam sancti Sisti de Lecto Paludano. In episcopatu Lucensi monasterium sancti Martini in Colle cum duabus ecclesiis ei pertinentibus: videlicet sanctae Mariae de Curriculo et Sancti Salvatoris iuxta castrum Vivenarium. Ecclesiam sancti Bartholomaeae iuxta civitatem Lucensem. Monasterium sanctae Mariae de Strata de layca manu ereptus et vobis ab episcopo Bononiensi concessum, vestrisque successoribus, salvo iure et reverentia Bononiensis ecclesiae confirmatum. Ita sane ut ipsius loci fratres omni tempore a monasterio Sancti Benedicti abbatem suscipiant et vobis, vestrisque successoribus, hobedientiam exhibeant. Pretera monasterium Sanctae Mariae de Pratalia in Paduano episcopatu situm quod Romanae ecclesiae iuris est, ad conservandam et augendam ibi religionem, tuae, tuorumque successonnn curae cominittirnus ut eiusdem loci fratres de vestro Sancti Benedicti monasterio abbatem sibi assumant, salva nimirum Paduani episcopi reverentia et salva Romanae ecclesiae proprietate. Necnon et censu quattuor aureorum quotannis Lateranensi palacio persolvendo. Confirmamus etiam capellam sanctae Mariae de Godio sitam in castelo veteri quemadmodum tibi Mantuanus episcopus scripto tradidit et concessit. Si qua alia monasteria vel ecclesias iuste acquisieris sedis apostolic auctoritate permittirnus, salvo iure episcopali ad cuius diocesim pertinebitur. Universa pretera quae vel a nobilis memoriae Matilde comitissa vel ab aliis fidelibus de suo iure aut iam collata sunt, aut in futurum largiente Deo iuste atque canonice conferri aquirere ve contigerit, firma vobis vestrisque successoribus et illibata permaneant. Sane in prioratibus et cellis quae vestro nunc regimini subiecte sunt, vel erunt, nullus futuris temporibus abbatem ordinare presumat precipue et nominatim in Sancto Benedicto de Gonzaga, Sancto Bartholomeo de Luca, Sancto Martino de Colle, Sancto Cipriano de Venecia. Omnes autem ecclesiae seu capellae vel cimiteria quae in vestra potestate subsistunt et subsistent, libera sunt et omnis exactionis immunia, et eorum qui in eis sepeliri deliberaverunt devotioni et extreme voluntati nisi forte excomunicati sint, nullus obsistat. Nec cellarum vestrarum ubilibet positarum fratres interdictione vel excomunicatione parochiae divinorum officiorum suspensionem patiantur. Sed tam monachi ipsi, quam famuli eorum et qui se professioni monasticae devoverint, et sepolturae debita offitia peragant. Laycos vel clericos seculares ad conversionem per loca vestra suscipere. Nullius contradictio vos inhibeat, nisi et ipsi excommunicati sint. Porro in vestro cenobio et in ecclesiis ei subiectis, missas publicas per episcopos omni modo fieri prohibemus, ne in servorum Dei reccessibus popularibus occasio prebeatur ulla conventibus. Obeunte te nunc eius loci abbate, abbas a fratribus cum consensu et auctoritate Cluniacensis abbatis regulariter eligatur, electus ab episcopo Mantuano si catholicus fuerit, sine omnis exactione muneris, aut servitii, aut usurpatione condictionis benedicatur. Sin alias Romanum presulem expetat consecrandus. Clericos monasterii sine professionis vel condictionis cuiuslibet, sponte et libenter ab abbate invictus ordinet. Oratoria ab eis in locis constructa ubi evidens monasterii neccessitas poposcerit gratis consecret. Crisma, oleum sanctum, monasterio vel eius ecclesiis baptismalibus sponte indulgeat. Quod si canonicus et catholicus non fuerit, vel aliquod illicitum usurpare voluerit, liceat abbati quem voluerit catholicum adhuc antistitem, et quecunque neccessitas expetit ab eo recipere. Concedimus etiam ut nec Mantuano episcopo, nec ulli episcopo vel archiepiscopo nec alicui personae nisi soli apostolicae facultas sit abbatem et monachos seu cenobium vestrum aut cellas vestras et conversantes illic fratres monachos sive clericos excomunicare vel interdicere. Nec episcopis aut episcoporum ministris liceat claustri vestri vel cellarum fratres inquietare pro elemosinis quas de suo iure quisquam pro vivorum seu defunctorum salute obtulerit, sed eas in usus congruos dispensandas preter eorum calumnias recipere, nisi forte excommunicati sint, licentiam habeatis. Ecclesiarum sive altarium consecrationes, et ecclesiasticorum ordinum promotiones congregationis vestrae fratres monaci sive clerici ab episcopis in quorum diocesibus sunt reverenter accipiant; si quidem gratis ac sine ul lius condictionis exactione voluerint exhibere, alioquin a catholico quem maluerint episcopo consecrationum sacramenta suscipiant. Decimas quoque fructuum vestrorum quos ubilibet vestris sumptibus propriis coligitis quietas vobis et illibatas manere concedimus. Nec vos super hoc aut ab episcopis aut ab episcoporum ministriis inquietari permittimus. Pactum vero quod inter predecessoren tuum abbatem Albericum, et Ugonem bone memorie Mantuanum episcopum in presentia venerabilium fratrum virorum Bernardi, qui tunc temporis apostolice sedis presbiter et legatus, nunc Parmensis episcopus est, et Bonisenioris, bone memorie Regini, et Dodonis Mutinensis episcoporum, definitum et scripto firmatum est, ratum et stabile manere precipimus. Item pactum quod inter eundem predecessorem tuum et Annulfum abbatem sancti Prosperi de Regio, in presentia venerabilium virorum Arduini de Palude, Iohannis de Frisia, Gerardi Cocei, Uberti prioris, Rybaldi et Guntini monachorum, aliorumque plurimorum de decima de Custello et Runchula Gunthardi, et de terra Muntec, que est in territorio Parmensi, factum est: Illud etiam quod de hospitali domo, quam Mantue predicta Mathildis comitissa construxit, ab eodem legato presentibus Pagano diacono cardinale, et Ugone ipso Mantuano episcopo et nonnullis aliis definitum et scripto firmatum est, firmum censemus inconvulsumque servari. Ad hec quieti monasterii vestri attentius providentes censemus, ut neque a patriarcha, neque ab episcopo quolibet, abbas vel fratres monasterii vestri dimisso claustro sinodales qui annuatim fieri solent, cogantur adire conventus. Ad inditium autem percepte huius a Sede Apostolica libertatis duas auri uncias quotannis Lateranensi palatio persolvetis. Nulli ergo omnino hominum fas sit prenominatum monasterium temere perturbare, aut eius possessionern auferre, vel ablatas retinere, minuere aut aliquibus vexationibus fatigare. Set omnia vestris usibus integra conserventur. Si qua igitur in futurum eccelsiastica secularisve persona hanc nostre constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo terciove commonita, si non satisfatione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et domini redemptoris nostri Yhesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districte ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco iusta servantibus, sit pax domini nostri Yhesu Christi, quatenus et hic fructum bone actionis percipiant, et apud districtum iudicem premia eterne pacis inveniant. Amen. Amen. Amen. R. Ego Calixtus catholice ecclesie episcopus ss.. Ego Petrus Portuensis epsicopus ss.. Ego Lambertus episcopus Ostiensis ss.. Ego Guilielmus Prenestinus episcopus ss.. Ego Gregorius presbiter cardinalis tituli Apostolorum ss.. Datum Laterani per manum Annerici sancte Romane ecclesie diaconi cardinalis et cancellarii, kalendas Junis, indictione secunda, incarnationis dominice anno MCXXIIII; pontificatus autem domni Calixti secundi pape anno VI. Bene Valete.

CDP I n. 108, pp. 318-322.

Bonacini 2000.