Milano, Archivio di Stato, Pergamene per fondi, Mantova, S. Benedetto di Polirone, cart. 206, n. 29
source date: [1151 July 8] [Bologna]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

In nomine sancte et individue Trinitatis. Anno Domini millesimo centesimo quinquagesimo primo, octavo idus iulii, indicione quartadecima. In presencia bonorum hominum quorum nomina sunt hec, scilicet maister Ugonius filius Albrici lonbardi, Rodu[l]fus de Guarino iudex, Oddo de castro Monte Vello, Gerardum et Açonem dei Marchionis, Marchise filius predicti Açonis, Tanchredo dei Dindi, Rolandino de Rolando, Petrus de Bonus Vicinus, Petrus qui vocatur Comes, Bomartinus qui nominatur Molgetoris, Petrus de Bonus Iohannes, Iohannes Daço, Caxolus, Gonselmo, Asaldo de Petrus Bianco, Andreas Salvaticus, Alberto de Feregnano, Rainaldus de Ortona, Guido qui vocatur Maltalonis et alii multi ibi adstantibus. Et maister Bulgarus cognitoris ex concessione domini pape Eugenii cognitoris eius cause quae vertebatur inter donnum Martinum, presbiterum et monachum Sancte Marie de Felonice et ministrum Sancti Isaye prophete, et Gerardo et Açonem et fratrem suo Ugonem et pro nepotem illorum Petro filius Goço, propter quadraginta solidos denariorum Lucensium accepti a donnus predictus Martinus, fecerunt finem et transactionem ipsi prefati donni Martini et eius omnibus successoribus im perpetuum de omni iure et actione quam se putabant habere contra ipsum donnum Martinum nomine terre de fracte Radigosule, quam scilicet rem sibi pertinere dicebant. Ut nullam litem nullamque controversiam prescriptarum rerum nomine prenominatus donnus Martinus vel eius successoribus deinceps quolibet modo aliquo in tempore a predicti germanis et nepotibus vel ab eius heredibus sustineant. Et si ipsis germani et nepotes vel eius heredes predicta omnia firmiter semper observare noluerint, pene nomine decem libras denarionun Lucensium iamdicto donno Martino et eius successoribus dare promiserunt, et insuper predicta omnia semper incorrupta tenere spoponderunt. Actum in guaita Marchionis, in domum scole predictus donnus Bulgarus, indictione predicta quartadecima. Prenominatis refutatoris hoc instrumentum refutacionis ut supra legitur fieri rogaverunt. Ego in Dei nomine Vuido notarius filius Petri Curialis hoc refutacionis instrumentum ut supra legitur scripsi et firmavi. Donnus Martinus presbiter iurato dixit quod viginti quattuor annos ante Sancta Maria vidit presbiterum Albertum habere et tenere totam fractam Radigose pro ecclesia Sancte Marie in Folonice et postea presbiterum Iohannem similiter et postea presbiterum Gurgulium similiter habere et tenere totam fractam pro predicta ecclesia Sancta Maria in Folonica, et postea vidit totam fractam custodiri pro supradicta ecclesia in tempore comitisse Matilde, et postea vidit Lanbertum presbiterem et monachum totam fractam tenuisse et capulasse pro predicta ecclesia per viginti octo annos et plus. § Vivianus iurato dixit quod vidit presbiterum Gurgulium totam fractam tenere pro predicta ecclesia, et est plus quam quadraginta annis, et similiter presbiterum Leonem et Lanbertum presbiterum et monachum similiter tenuisse et capulasse. § Berta dixit quod vidit patrem suum presbiterum Lanbertum tenuisse et capulasse pro predicta ecclesia Sancte Marie, et ipsamet capulavit, et quod pater Girardini peciit ab abate Sancte Marie ut liceret ei colere et coluit et redditum prestitit et pater dixit abbati: «male das quia pro digito accipiet palmam»; et pater Girardini respondit: «reddam quincumque placuerit ministris predicta ecclesia», et hoc totum ante mortem comitisse. Similiter dicit Vivianus, et insuper dicit Vivianus quod putat et audivit Açolinum accepisse et coluisse pro predicta ecclesia, § Bomartinus de Calo dixit quod vidit presbiterum Gurgulium et presbiterum Lanbertum tenere fractam, et ipsemet incidit quinque palam eis scientibus quinque clam. § Caricalupus dixit quod presbitero Lanberto permittere in fractam cecidit § Alberto da Savino dixit quod vidit comitisse Matilde precipe Ugoni de Dindo quod deduceret de terra et arbore de fracta, quia volebat investire altare Sancte Marie de Radigose, et, ut putat, investivit de fracta et precepit Guidoni de Ildeprando ut penam extorqueret si quis contra voluntatem ecclesie incideret. § Gregorius dixit quod audivit dici quod fracta erat Sancte Marie, et cum extirparetur et quidam seminasse fabas preter presbiteri voluntatem, destruxit presbiter fabas et [m]ilium seminavit et ipse milium deduxit. § Maluspilus dixit quod vidit custodiri fractam pro predicta ecclesia. § Comes Merlus dixi se vidisse presbiterum Gurgulium tenere et possidere terram de qua controversia est et totam fractam pro predicta ecclesia, et postea presbiterum Leonem et presbiterum Lanbertum possidisse similiter, quod vidit fratris Gerardioum tenere nescit per quos. § Petrus Balbus dicit se audisse consules ante Rodulfum misisse presbiterum Cassianum in possessionem, et postea vidit Rodulfum et Comppam mittere eum in possessionem, et ipsemet fecit foveam in quo posuere giffas, et postea cum Girardinu seminasset et sapularet, monachus voluit eum expellere: et non potuit, et postea qui erant cum monacho iverunt pro gladiis et Gerardinus fugerat, et dicit Dominicum de Caçone designasse totam fractam et dixisse totam esse Sancte Marie, et precepit ei ut iuraret ita esse. Et Albertus de Remnengarda refutavit quod ibi habebat et similiter designavit. § Bonus Martinus dicit quod frater Girardini dixit ei: «dimitte modo me arare, et ego ab hinc oram pro monachos»; et postea tempore seminis dixit: «cras. eris cum seminabimus et interdicere, et exibo quia quod facto iussione vicecomitis facto». § Set alia die seminavit, nobis ignorantibus, et postea cum invenimus eos çapulantes voluimus eis eicere, set non potuimus et concurrimus ad arma et ipsi fugerunt, et vidi Arbertum de Remengarda refutare quod habebat et totam fractam designavit pro Sancta Maria. § Guilielmus dicit quod vidit Malam Gulam ibi stare pro Sancta Maria et totam fractam tenere pro Sancta Maria.

CDP II n. 66 pp. 131-133.