Milano, Archivio di Stato, Pergamene per fondi, Mantova, S. Benedetto di Polirone, cart. 206, n. 21
source date: [1153 September 14] [Roma]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

* Anastasius episcopus servus servorum Dei, dilecto in Christo filio Gervasio abbati venerabilis monasterii Sancti Benedicti quod super Padum situm est eiusque successoribus regulariter substitucndis in perpetuum * Religiosis desideriis dignum est facile prebere consensum ut fidelis devotio celerem sortiatur effectum. Ea propter, dilecte in domino fili, tuis iustis postulationibus clementer annuimus, et predecessorum nostrorum felicis memorię Urbani, Pascalis, Calixti, Innocentii et Eugenii, Romanorum pontifìcum vestigiis inherentes, predictum monasterium quod utique ad ius et proprietatem sedis Apostolicę spetialiter noscitur pertinere, sub beati Petri et nostra protectione suscipimus, et presentis scripti privilegio communimus, statuentes ut quascumque possessiones, quecumque bona idem cenobium inpresentiarum iuste et legitime possidet aut in futurum concessione Pontificum, largitione Regum vel Principum, oblatione fidelium, seu aliis iustis modis, prestante domino, poterit adipisci, firma tibi tuisque successoribus et illibata permaneant. In quibus hec propriis nominibus annotanda subniximus. Totam videlicet insulam que dicitur Sancti Benedicti super Padum cum ecclesia Sancti Floriani. Ecclesia Sancti Pauli et Ecclesia Sancti Syri et omnibus decimis ipsius insulę ac silvis et piscationibus suis. Ecclesiam sancti Blasii, cum tota insula quę dicitur Gurgo, et silva et adiacentibus paludibus. Castrum Custellum cum villa et ecclesia Sancti Bartholomei, cum decimis omnibus et reliquis ad ipsum pertinentibus. Villam Capudvici. Villam Gabianam cum ecclesia sancti Andreę, cum decimis et pertinentiis suis. Ecclesiam sancti Venerii de Marceneto, cum medietate eiusdem castri. Casalem Barbatum cum baptismali ecclesia Sanctę Marię, et capella Sancti Laurentii. Septingentum cum Baptismali ecclesia Sancti Michahelis, cum ripatico de transitu navium et terra ad ipsam ripam pertinente. Usum silvarum de Vallars et de Pauleto sicut ipsum Sancti Benedicti monasterium a suo possedit fundamento, ita cum glandatico porcorum et hominum vestrorum in Pauleto et Carpeneto vobis confirmamus. Capellam in Labiola. Capellam Sancti Iohannis in Burbassio cum pertinentiis suis. Capellam Sancti Mathei in Nocetulo, cum ipsa villa. Capellam Sancti Valentini de Maringo, cum pertinentiis suis. In episcopatu Brixiensi ecclesiam sancti Viti apud Medulam cum terris ad eam pertinentibus. In Ferrariensi prope civitatem Ecclesiam sanctę Agatheę; apud castrum Ficarolum ecclesiam Sancti Benedicti cum pertinentiiis suis. Monasterium Sancti Cesarii cum curte quę vocatur Gulzacara. In Bononiensi Ecclesiam Sanctę Marię de Lambriano, Sancti Iohanni de Dalmantiatico. In Parmensi ecclesiam Sancti Leonardi prope civitatem sitam, et Sancti Michahelis infra ipsam civitatem. Ecclesiam sancti Michahelis in loco qui dicitur Telliore. Capellam sancti Michahelis de Coterlione. In Torcellensi monasterium sancti Cypriani cum [villa] Conca. Ecclesiam Sancti Leonardi in eadem villa. Villam Fogolanam cum aliis terris [e]idem monasterii pertinentibus. In Tarvisino, ecclesiam Sanctę Helenę de Tassaria. Mantuę hospitalem domum a comitissa Matilde constructam et vestro monasterio commissam, cum capella Sancti Martini et onmibus pertinentiis suis. In loco qui dicitur Villule baptismalem ecclesiam sanctę Marię cum decimis et tota curte. Apud Gunzagam monasterium Sancti Benedicti cum capella Sanctę Marię infra castrum, cum terris et decimis eiusdem villę, quas usque hodie idem monasterium possidet. In castro Ariole ecclesiam Sancti Petri. Capellam Sancti Xysti de Lecto Paludano. In episcopatu Lucensi monasterium Sancti Salvatoris de Sexto cum omnibus pertinentiis suis. Monasterium Sancti Martini in Colle cum duabus ecclesiis ei pertinentibus, videlicet sanctę Marię de Turiclo et Sancti Salvatoris iuxta castrum Vivenarium. Ecclesiam Sancti Bartholomei et ecclesiam Sancti Michahelis iuxta civitatem Lucensem. In Paduano episcopatu ad meliorationem et reformationem religionis, committimus tibi tuisque successoribus duo monasteria, quę beati Petri iuris existunt, videlicet Sanctę Marię de Pratalia, et Sanctę Crucis de Campo Syon, cum pertinentiis suis. In episcopatu Vicentino monasterium Sanctorum Firmi et Rustici, cum omnibus pertinentiis suis. In episcopatu Veronensi, apud Bardolinum, ecclesiam Sanctę Christinę, et in civitate capellam Sancti Egidii. Si qua alia monasteria vel ecclesias iuste acquisieris, Sedis Apostolicę auctoritate tibi permittimus, salvo iure episcopali ad cuius diocesi pertinebunt. Sane in prioratibus et cellis, quę vestro regimini subiectę sunt vel erunt, nullus futuris temporibus abbates ordinare praesumat. Omnes autem ecclesię seu capelle vel cimiteria que in vestra potestate consistunt vel subsistent, libera sint et omnis exactionis immunia, et illis qui se ivi sepelire deliberaverint, nisi forte excommunicati sint, nullus obsistat. Nec cellarum vestrarum ubilibet positarum, fratres interdictionum, vel excommunicationum parrochię divinorum officiorum suspensionem patiantur. Sed tam monachi ipsi quam famuli eorum et qui se professioni monasticę devoverunt, clausis ecclesię ianuis, non admissis diocesanis, divinę servitutis officia celebrent et sepulturę officia debita peragant. Laicos vel clericos seculariter viventes ad conversionem per loca vestra suscipere nullius contradictio vos inhibeat, nisi et ipsi excommunicati sint. Porro in vestro cenobio, et in ecclesiis ei subiectis, missas publicas per episcopos fieri omnimodo prohibemus, ne in servorum dei recessibus, popularibus occasio prebeatur ulla conventibus. Obeunte vero te, nunc eiusdem loci abbate, vel tuorum quolibet successorum, fratres ipsis monasterii cluniacensem abbatem adeant, et defuncti sui abbatis ei obitum nuntient, atque de sua si idoneus repertus fuerit, vel de cluniacensi congregatione, sibi elegendi abbatem auctoritatem, preceptum, consilium et assensum ipsius abbatis debita humilitate, sibi expostulent. Quo facto abbatem sibi regulariter eligant. Electus autem a Mantuano episcopo de more consecratus, cluniacensi abbati representetur, et obedientiam de ordinis observantia ei promittat. Clericos vero monasterii predictus Mantuanus episcopus, sine professionis vel conditionis exactione cuiuslibet, sponte, et liberaliter ab abbate invitatus ordinet. Oratoria ab eis in locis constructa, ubi eiusdem monasterii necessitas poposcerit, gratis consecret. Crisma, oleum sanctum monasterio vel eius ecclesiis baptismalibus sponte indulgeat. Quod si catholicus non fuerit et si ultra aliquod illicitum pro eis usurpare voluerit, liceat abbati quem voluerit catholicum adire antistitem, et quecumque necessitas expetit, ab eo recipere. Concedimus etiam, ut nec mantuano episcopo, nec ulli episcopo vel archiepiscopo, aut alicui personę facultas sit abbates et monachos, cenobium vestrum, aut cellas vestras, et conversantes illic fratres, monachos, sive clericos excommunicare vel interdicere. Ne episcopis aut episcoporum ministris liceat claustri vestri vel cellarum fratres inquietare pro elemosinis quas de suo iure quisquam pro vivorum seu defunctorum salute obtulerit. Sed eas in usus congruos dispensandas, preter eorum calumnias recipere, nisi forte excommunicati sint, licentiam habeatis. Ecclesiarum sive altarium consecrationes, et ecclesiasticorum ordinum promotionem, congregationis vestrę fratres, monachi sive clerici, ab episcopis in quorum diocesibus sunt reverenter accipiant. Si quidem gratis ac sine ullius condicionis exactione voluerint exhibere. Alioquin a catholico quem maluerint episcopo consecrationum ipsarum sacramenta suscipiant. Decimas quoque fructuum laborum vestrorum quos propriis excolitis sumptibus, quietas vobis et illibatas manere concedimus, nec vos super hoc, aut ab episcopis, aut ab eorum ministris inquietari permittimus. Pactum vero quod inter predecessorem tuum Albericum abbatem, et Ugonem bonę memorię Mantuanum episcopum in presentia venerabilium fratrum nostrorum Bernardi, qui tunc temporis presbiter cardinalis Apostolicę Sedis legatus, postmodum vero Parmensis episcopus extitit et Bonussenioris Regini et Dodonis Mutinensis episcoporum deffinitum, et scripto fìrmatum est, ratum et stabile manere precipimus. Conventiones quoque ex sententia venerabilis fratris nostri Gaulterii Ravennatis archiepiscopi, inter abbatem Henricum antecesorem tuum et Attinulfum abbatem Sancti Prosperi de Regio, et super decimas de Custello et Runco Guntardi, et de terra Montecli, quę est in territorio Parmensi, factam, et pactum quod de hospitali domo quam Mantuę predicta Matildis comitissa construxit inter Mainfredum abbatem Sancti Andreę et Hubertum priorem Sancti Benedicti, ex sententia Mainfredi Mantuani episcopi statutum est, firma et immutabilia servari decernimus. Ad hec quieti monasterii vestri attentius providentes censemus ut neque a patriarcha, neque ab episcopo quolibet abbas vel fratres monasterii vestri dimisso claustro synodales qui annuatim fieri solent cogantur adire conventus. Ad indicium autem perceptę huius a Sede Apostolica libertatis, duas auri untias, unam pro monasterio Sancti Benediciti in quo Domino militatis, et unam pro iamdicto cenobio de Gunzaga. Pro prefato vero Sextensi monasterio tres aureos. Pro monasterio Sanctorum Firmi et Rustici duos. Pro monasterio de Pratalea quattuor. Pro monasterio Sanctę Crucis de Campo Syon duos, et pro monasterio Sancti Cesarii tres, nobis, nostrisque successoribus annis singulis persolvetis. Nulli ergo omnino hominum fas sit prephatum monasterium temere perturbare, aut eius possessiones auferre, vel ablatas retinere, imminere, aut aliquibus vexationibus fatigare, sed omnia integra conserventur, eorum pro quorum gubernatione et sustentatione concessa sunt, usibus omnimodis profutura, salva in omnibus Sedis Apostolicę auctoritate. Si qua igitur in futurum ecclesiastica secularisve persona hanc nostrę constitutionis paginam sciens, contra eam temere venire temptaverit, secundo tertiove commonita, si non satisfactione congrua emendaverit, potestatis honorisque sui dignitate careat, reamque se divino iudicio existere de perpetrata iniquitate cognoscat, et a sacratissimo corpore ac sanguine Dei et domini redemptoris nostri Ihesu Christi aliena fiat, atque in extremo examine districtę ultioni subiaceat. Cunctis autem eidem loco iusta servantibus sit pax domini nostri Ihesu Christi, quatinus et hic fructus bone actionis percipiant, et apud districte districtum iudicem premia eternę pacis inveniant. Amen. Amen. Amen. (R) Ego Anastasius catholicę Ecclesie episcopus subscripsi. (B. V.) + Ego Guarinus Prenestinę ecclesie episcopus subscripsi. + Ego Gregorius presbiter cardinalis tituli Calixti subscripsi. + Ego G. presbiter cardinalis tituli Sancti Grisogoni subscripsi. + Ego Hubaldus presbiter cardinalis tituli Sanctę Praxedis subscripsi. + Ego Manfredus presbiter cardinalis tituli Sanctę Savinę subscripsi. + Ego Octavianus presbiter cardinalis tituli Sanctę Cecilię subscripsi. + Ego Iohannes Paparo Sancti Laurentii in Damaso presbiter cardinalis subscripsi. + Ego Astaldus presbiter cardinalis tituli Sanctę Priscę subscripsi. + Ego Odo diaconus cardinalis Sancti Georgii ad velum aureum subscripsi. + Ego Iacintus diaconus cardinalis Sancte Marie in Cosmydyn subscripsi. + Ego Iohannes diaconus cardinalis Sanctorum Sergii et Bachi subscripsi. + Ego Odo diaconus cardinalis Sancti Nicholai in carcere Tulliano subscripsi. Datum Laterani per manum Rolandi Sanctę Rornanę ecclesię presbiteri cardinali et cancellarii, XVIII kalendas octubris, indidione prima. Incarnationis Dominicę anno M.C.LIII, pontificatus vero domni Anastasii IIII. pape anno primo.

CDP II n. 70, pp. 138-142.