Città del Vaticano, Archivio Segreto Vaticano, Arm. XLVIII, t. 36, cc. 441-443.
source date: [1013 July 6] [Roma] [XVII]
edition published: 2022
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Benedictus episcopus servus servorum Dei. Dilecto in Domino filio Widoni religioso presbitero et monacho atque coangelico abbati venerabilis monasterii sanctê et superexaltatê Dei genitricis semperque virginis Mariê dominê nostrê quod dicitur in Pomposa tuisque successoribus abbatibus vestrêque almê congregationi perhenniter in perpetuum. Cum magna nobis sollicitudinis insistat cura pro universis Dei ecclesiis ac piis locis vigilandum, ne aliquam necessitatis iacturam sustineant, sed magis propriê utilitatis stipendia consequantur, ideo convenit nos pastorali tota mentis aviditate eorumdem venerabilium locorum maxime rationabilitatis integritatem procurare et sedule eorum utilitati subsidia illic conferre, ut Deo nostro omnipotenti id quod pro eius sancti nominis honore gratia et laude atque gloria eius divinê maiestatis eiusque venerabilibus nos certum est contulisse locis sitque acceptabile nobisque ad eius locupletissimam misericordiam dignum huiusmodi pii operis in sideriis conferatur arcibus remunerationem. Igitur quia petistis a nobis, quatenus ex nostra largitate nostroque dono concederemus vestrê religiositati in massecella quê vocatur Materaria et in massa quê dicitur Caput Bovis terram et vineam, sicuti modo vos tenetis ad iure beati Petri apostoli, necnon et ripam fluminis Alemonis iuxta massam quê dicitur Prata, extendente ipsa ripa a Bigacciolo usque ad Campobedulli et terram et vineam iuxta muros civitatis cum turre Umbratica in integrum et massam integram quê vocatur Lacus Sanctus cum omnibus rebus et pertinentiis suis, cum plebe et capellis ac titulis ipsius, vocabulo Sanctê Mariê et Sancti Martini, Sancti Petri Sanctique Venantii, cum piscaria quê vocatur Tidini et fossa Archipresbiteri et piscaria quê vocatur Falce cum loco qui dicitur Monticello Lacisico cum ripis fluminis Padi et Gauri ex utrisque partibus usque ad mare et a loco Concê Agathê ex una parte usque in mare, cum loco integro qui dicitur Masinzatica inter affines de toto loco ac territorio massê quê vocatur Lacus Sanctus: ab uno latere fossa molendini de volta Latercli descendente in Aquiliolo et a fluvio Tribba usque in Helliam et per paludem usque mediam Curbam ultraque Curbam usque Padum et ultra Padum usque Gazium Episcopii sanctê Comaclensis Ecclesiê indeque fluvium qui vocatur Cesi, ab alio latere Curlo descendente in Conca Agatulê et per ipsam in Gaurum, a tertio latere palude quê pergit inter rivum Angeli et Masinzatica usque Monticello et Vedetoza currente in Padum, a quarto latere Vacolino et Argere Malo et calle de Vincareto pergente in Laterclum. Insuper concedimus vobis piscariam integram quê vocatur Volana cum rivo Baderino et Gavelena maiore ad ipsam piscariam pertinente cum porticellis ex utrisque partibus, sicut olim intraverunt in mare, eidem similiter pertinentibus. Cuncta predicta loca cum omnibus suis integritatibus ac pertinentiis quantum sanctê Romanê, cui Deo auctore presidemus ac deservimus, pertinere videtur Ecclesiê, vobis ad tenendum emissa preceptione concedimus, inclinati precibus vestris per huius precepti seriem predicta cuncta loca cum omnibus suis integritatibus et pertinentiis ut super legitur, a presenti XI indictione vobis vestrisque successoribus in perpetuum concedimus detinendum. Ita sane ut a vobis vestrisque successoribus singulis quibusque annis pensionis nomine rationibus in sanctê nostrê Ecclesiê tres argentei solidi difficultate postposita persolvantur omnemque, quam indigent, meliorationem seu deffensionem in diebus vel sine dubio procurante efficiatur nullaque preterea ad dandum annuê pensionis a vobis mora proveniat, sed ultra actionariis sanctê nostrê ecclesiê apto tempore persolvatur. Statuentes quippe apostolica censura ex auctoritate beati Petri apostolorum principis sub divinê obtestationis et anathematis interdictionibus, ut nulli unquam nostrorum successorum pontificum vel aliê cuilibet magnê parvêque personê ipsa prenominata loca a potestate et dictione vestra vestrorumque successorum ac vestri monasterii auferre vel alienare quoquo modo liceat. Si quis autem temerario ausu magna parvaque persona contra hunc nostrum privilegium agere presumpserit, sciat se anathematis vinculo esse innodatum et a regno Dei alienum et cum omnibus impiis êterno incendio ac supplicio condemnatum. At vero qui pio intuitu custos et observator huius nostri privilegii extiterit, gratiam et misericordiam vitamque êternam a misericordissimo Domino nostro consequi mereatur in sêcula sêculorum. Amen. Scriptum per manum Benedicti regionarii notarii et scriniarii sanctê Romanê Ecclesiê in mense iulio, indictione undecima. Bene valete. Datum pridie nonas iulii per manus Dei gratia Benedicti episcopi sanctê Silvê Candidê ecclesiê et bibliothecarii sanctê apostolicê sedis anno Deo propitio pontificatus domni nostri Benedicti sanctissimi VIII papê anno secundo, indictione predicta XI, mense iulio, die sexto.

Mezzetti, Le carte, pp. 197-202, n. 91.

Copia autentica redatta dal notaio ferrarese Carlo Ghini nel XVII secolo, su incarico di Pompeo Angelotti, commissario di papa Innocenzo X. Il privilegio fu presentato dall’abate Guido in occasione del sinodo presieduto da Arnaldo arcivescovo di Ravenna il 30 aprile 1016, per giudicare la controversia in atto tra l’abbazia di Pomposa e il monastero di Sant’Adalberto in Pereo per il controllo del porto di Volano (Mezzetti, Le carte, p. 202).