Nonantola, Archivio Abbaziale, Pergamene, III.27
source date: [898 July 1/31] [Cinquanta (San Giorgio di Piano; Bologna)] [XI]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Dum in Dei nomine villa que dicitur Quingentas intus casa Geminiano, ubi domnus Vuidus comes Mutinensis resedebat ad singulis iustitias faciendas ac deliberandas, resedebant cum eos Agino vasso domni imperatoris et Bertulfo vicecomite Civitate Nova, Geilo et Oso adque Isoardo castaldiis et vassis ipsius comiti, item et Paulo et Lupicino seu et Giseberto notariis et scavinis civitate Mutine et Rascauso scavino de Castello Olariano adque Costantino et Venerio et Iohannes scavinis de Verabulo et Ermenaldus et Martinus notariis et scavinis de pago Persicete, Gregorius et Lupus, notariis et dativis da Salto, Iohannes de quondam Constantino scavinus de Brento, Apolenaris scavinus de Mesturiano, Lupicinus scavinus de Feroniano, itemque Ingo filio Vualperti de comitato Motinensi, Reginaldo et Ioannes de Petronilla de Montevelio, Dagipertus et Teutelmus et Leo de Entruda et Recuino germanis et Petro de condam Paulini et Lando, Taxemanno filio quondam Ariperte, Totila et Eriberto germanis, Iohannes filio quondam Petri Dominici et Rimpaldo et Blanca filio quondam Dominici, itemque ibi aderant cum eis Vuillibaldo, Geminiano de Civitate Nova, Bonipertus scavinus de Saliceto,Natalis,Agriprandus notarius et Benedicto de Glandito, Aripaldo, Aldroaldo, Bando, Martinus de Luponi, Iohannes arimani et Iohannes filio Petro Longo, Radberto filio quondam Gariberti, Arimundo de Sorbaria, Martinus filio quondam Iohannis de ... filio quondam Luponi ..., ...geberto, Adroaldo, Gaidaldo, Leontardo, et Agimundo toti de Sorbaria, Andrea de Riparia, Iohannes Mauri, Iohannes Fileradi, Urso de Stephano, Vuido ... , Bonifredus de Linare, Ansulfo, Lupo, Teoperto, toti tres de Baise, Lupo de Colina, Upaldo filio quondam Adelprandi scavini, Iohannes filio Lupicini de Liviciano, Pastro de Manno, Teoperto de Viniseto, Petro filio Rascausi scavini, Roperto filio Ildeberto, Lederado filio Raginerio, Vuarnerio filio Raginerio de Renno,Adelperto et Oterico germanis, Madelaldo filio quondam Madelaldi, Iohannes et Aldeperto germanis de Pantiano, Ado et Iohannes germanis de Budrio, Benno et Atio germanis de Mandrie, Mainfredo de Gurgo, Grasulfo de Bernaiolo, Berno et Eberardo germanis de Renno, Rodulfus filio quondam Aimoni, Petrus filio quondam Danieli, Aimo filio quondam Eberardi et reliqui plures bonorum hominum circumadstantibus. Ibique veniens in istorum superscriptorum presentia domno Leopardus venerabilis abbas monasterii sanctorum omnium apostolorum Christi confessoris Silvestri sito Nonantule terretorio Motinensi, una cum Petrone scavino advocato suo et ostenserunt ibi preceptum unum domni Flavii Astulfi regis et ibi relectum fuit et continebat in ipsum preceptum per quam donaverat in monasterio domini Salvatoris et beate semperque virginis genetricis eius Marie sito in loco qui nominatur Fainano et venerabili viro Anselmo abbati curtem unam in finibus suis Solariensis, cui vocabulum est Canetulo, cum omnia ad se pertinente, que a Peredeo duce possessa fuit et defensa, et ipsam curtem cum omnia ad se pertinente superscriptum Peredeum fidelem suum in sua presentia Andreati presbitero superscripti monasterii tradere fecit, ut ipsum sanctum monasterium securo omnia possedere valeat in integrum. Erat preceptum ipsum at anulo domni regis sigillatum et ex dicto domni regis per Teoperto notario, ex dictatum et scripto per mano Iohannis notarii, dato Ravenna in palatio, pridie kalendas iunias, anno felicissimi regni eius sexto, indictione octava. Iterum ibi locum ostendebat alium preceptum quomodo a Peredeo dux defensa fuit. Continebatur in eo per quam donaverat ei Liutprandus rex et concedere per suum adsiduum et fidelem servitium curtem suam, quam habebat in terretorio Solariense, cui vocabulum erat Canetulo, cum universa edificia et terretoria vel familia, campis, pratis, pascuis, vineis, silvis astalariis, rivis et padulibus, cultum et incultum, movile et inmovile seseque moventibus, cum servis et aldionibus masculis et feminis utriusque sexus, et casas massaricias numerus septuaginta et nove, et porto que esse videtur in fluvio Moclena, et vico qui dicitur Siculo, omnia in integro. Et erat ipsum precepto sigillato ab anulo domni regi et ex dicto domni regis per Asterium notarium scriptum, dato in Caput Lambri, vicesimasecunda die mensis novembris, anno regni eius quinto, indictione secunda. Et post hec ostensit ipse domnus Leopardus venerabilis abbas monasterii Nonantulani una cum Petrone scavino avocatore ipsius monasterii iudicatum unum in quo continebatur inter cetera qualiter domnus Carolus piissimo rex direxit suum missum nomine Adelardus abbas, ut in eius elemosina unde contentio erat inter partes superscripti monasterii Nonantulani et Aecclesiae Motinensis et populo Solariensis de illis rebus et paludibus seu et rebus de curte Canetulo in fine Solarienses deliberarent, et relegebat in ipsum iudicatum quomodo Gisus episcopus Aeclesie Motinensis una cum Marino diacono avocatore suo a parte sancti Geminiani et singuli homines de Solaria in iuditio steterant cum Petrus abbas monasterii Nonantulani et Pastor advocatus ipsius monasterii de illis rebus et padulibus que esse videtur in fines Solarienses, idest Capriana, Pontonaria, Lupuleto, et padules Grumulese et Decimanise et Iulianise, ante predictus Adelardus abbas et misso idem augusti, et pars monasterii super Gisum episcopum et Marino diacono advocatore ipsius Motinensis et singulis homines de Solaria per testimonia et per iudicia super eos advicit, et relegebat quod tertiam portionem de silva Lupuleto habere deberent ad parte sancti Geminiani et silvetella Sancte Marie per designatis rebus, nam de aliis superscriptis rebus et silvis et padulibus, sicut superius legitur, proprio monasterii Nonantulani esse, et ipsi testes unum ad unum ad sanctas Dei evangelias firmaverunt et de ei testificaverunt sicut superius legitur. Et erat scriptum et firmatum per manu Martino notario et a testibus roboratum et firmatum ab eodem Adelardo abbate et misso, et erat tempore domni Caroli imperatoris, anni imperii eius tricesimoseptimo, de mense magio, per indictione quarta. Item ostensit preceptum domni Hlodovici imperatoris qualiter concesserat in suprascripto monasterio Nonantulano et Petro abbati et suis posteris fluvio Scultenna qui et Pannarius nuncupatur, ut haberet licenciam deducendi ubicumque eis melius visum fuerit, et concesserat eis secundum preceptas et iudicatum silvas et paludes, fossa Lavatura currente, et ex alia parte fluvio Gena a strata publica in subtus usque Rosalise, et utrasque ripas fluminis sicut ad publicum pertinet. Et erat preceptum ipsum firmatum manu propria idem augusti et a suo anulo sigillati, dato kalendas iunias, anno imperii eius vigesimo, indiccione undecima, et scriptum per manum Elisachar. Deinde ostendit alium iudicatum da tempore domni Hluduvici imperatoris in quo continebatur inter cetera qualiter Ionas venerabilis episcopus Eclesie Motinensis et Urso clericus avocatore ipsius Eclesie una cum Liuttefrid abbate venerabilis monasterii Nonantulani et Paulo advocato ipsius monasterii in presencia iudicis domni imperatoris in placito in curte Saviniano, ubi domnus Hludovuicus imperator preerat, de illis superscriptis rebus et padulibus et silvis seo et flumine altercationem inter se habuerunt, et relegebat inibi omnia sicut superius legitur et quomodo se professi fuerunt Ionas venerabilis episcopus et Urso clericus avocatore ipsius eclesie ut ipsas preceptas et iudicatas bona essent et non contradicerent, tunc ipsis iudices domni imperatoris et auditores , cum taliter audissent, ut certam iusticiam esse monasterii, iudicaverunt ut iuxta eorum precepta et iudicata pars monasterii haberent et possiderent a propietatem. Et erat scriptum per manum Audeperti notarii domni imperatoris et a testibus roboratum, erat emisso anni imperii domni Hludovuici imperatoris sexto, mense aprelis per indiccione tercia. Cum ipsas preceptas et iudicatas relecta fuissent, tunc superscriptus domnus Vuidus illustri comes interrogavit superscripti iudices de Civitate Nova si ipsas preceptas et iudicatas bona sunt, aut pars monasterii legibus habere deberent. Qui dixerunt: “Preceptas et iudicatas istas bona sunt et pars monasterii legibus habere et possidere debent”. Iterum interrogavit suprascriptus domno Vuido illustri comes ad omnes suprascriptorum iudices et auditores hominibus resedentibus acstantibus si istas preceptas et iudicatas sicut superius legitur bona sunt, aut pars monasterii habere debet. Qui dixerunt omnes vere quia: “Iudicatas et preceptas bona sunt et pars monasterii habere et possidere debent.” Et in eo modo finita est causa. Quidem et ego Lupius notarius dativo huius plebem sancti Vicencii Saltus [Spani] anc noticia per ammonicionem et ex iussionem domni Vuidoni illustri comitis et de superscriptis scavinis pro securitate ipsius monasterii scripsi, anni imperii domni Lamberti Deo propicio septimo, mense iulio, indiccione prima. Signo manus Vuido illustri comitis, qui interfuit. Signo manus Aginoni vasso domni imperatoris, qui ibi fuit. S[igno manus Geilo gastaldio], qui ibi fuit. Signo manus Bertulfi vicecomiti, qui ibi fuit. Signo manus Oso gastaldio, qui ibi fuit. Signo manus Isoardo castaldio, qui ibi fuit. Ego Ermenaldo scavinus ibi fui. Ego Martinus scavinus ibi fuit. Ego Lopicinus scavinus ibi fui. Ego Gregorius scavinus ibi fui. Ego Iohannes scavinus ibi fui. Ego Apolenaris scavinus ibi fui. Ego Costantino scavimus ibi fui. Ego Venerio scavimus ibi fui. Ego Iohannes scavinus ibi fuit. Ego Upaldo scavinus ibi fui. Ego Leo ibi fui. Ego lngo ibi fui. Ego Leo ibi fui. Ego Madelaldo ibi fui. Ego Giseverto scavinus ibi fui. Ego Garimundo scavinus ibi fui. Signo manus Stephanus scavinus de Solaria, qui ibi fuit. Ego Vuillibaldo ibi fui. Ego Natale scavinus ibi fui. Ego Ansaldus ibi fui. Ego Roperto ibi fui. Ego Gauderigo ibi fui. Ego Teoperto ibi fui. Ego Fluro ibi fui. Ego Benedicto ibi fui. Ego Ansulfo ibi fui. Ego Ariberto ibi fui. Ego Actio ibi fui. Ego Iohannes de Sorbaria ibi fui. Ego Rimpaldo ibi fui. Ego Restano notarius ibi fui. Ego Agiprando notarius ibi fui. Ego Desiderio notarius ibi fui. Signo manus Taxemanno, qui ibi fuit. Signo manus Aimo, qui ibi fuit. Signo manus Lederado de Regiensi genus Alemannorum, qui ibi fuit . Signo manus Recuino, qui ibi fuit. Signo manus Vuarimbaldo, qui ibi fuit. Ego Iohannes ibi fuit. Signo manus Iohannes de Petronilla, qui ibi fuit. Signo manus Lando, qui ibi fuit. Signo manus Ilderato de Casale, qui ibi fuit. Signo manus Bonifredo de Linare, qui ibi fuit. Signo manus Fulterodo de Verabula, qui ibi fuit. Signo manus Tatio filio Ermemfredi, qui ibi fuit. Signo manus Totile, qui ibi fuit. Signo manus Ildeverti de Pantiano, qui ibi fuit. Signo manus Adroaldo de Sorbaria, qui ibi fuit. Signo manus Iohannis qui vocatur Iohannito, qui ibi fuit. Signo manus Arimodo et Nobilis de Solaria, qui ibi fuerunt. Signo manus Heila et Lupo et Martino, toti de Solaria, qui ibi fuerunt. Signo manus Iohannis Mauri de Solaria, qui ibi fuit. Signo manus Iohannis Fileradi, qui ibi fuit. Ego Lupus notarius dativo ibi fui et hanc notitiam scripsi.

Manaresi, n. 106.

Lazzari 2006; Manarini 2017.

Le località Mesturiano e Pontonaria non sono state identificate. Si è scelto di non attribuire al toponimo Rosalese alcuna coordinata geografica, data la complessa morfologia dell'area di pianura in questione. Non è chiaro, inoltre, se al corso d'acqua detto flumen Rosalese, collegato al corso dello Gena e confinante con Palata Pepoli e Casumaro, sia riferibile anche un toponimo con il medesimo nome. Il toponimo Casale è stato identificato con l'odierno San Pietro in Casale in provincia di Bologna in virtù della contiguità territoriale con il resto degli intervenuti.