Nonantola, Archivio Abbaziale, Pergamene, II.2
source date: [813 June 4]
edition published: 2021
availability: Metadata and texts are released as Creative Commons, Attribution-ShareAlike 4.0 (CC BY-SA 4.0) (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/)

Cum post obitum piae memmoriae domni Pippini regi domnus imperator Carolus missos suos ad procurandam Italiam dirigeret, ipsique opus si iniuctum, quantum domino largiente poterant, peragere decertarent, contigit inter cetera ut Adalhardus abbas, qui unus ex ipsis erat, ad monasterio Nonantolam veniens et de singolis necessitatibus illorum tam spiritualibus quamque et corporalibus cum eis conferens, dictum est ei ab illis, si aliquod concambium inter ipsum monasterium in civitate Brexia fierit, magna eis oportunitas et necessitas esset. Ideoque ego qui supra Adalhardus, tam pro ipsa quamque et pro ceteris eiusdem necessitatibus, venerabilem Petrum abbatem ipsius mecum adsumens in praesentia domni imperatoris aduxi qui cum inter reliquas, ut supra dictum, praedicti monasterii necessitates eidem glorioso principi de eodem concambium sugererem, interrogavit si ipsum concambium ita fieri potuisset, ut utroque monasterio conpendiosum et profectuosum fieri potuisset. Cui cum diceret, si eiusdem largitas id fieri permitteret, quod ita fieri potuisset, quod non solum detrimentum non esset, sed etiam magna oportunitas propter vicinitatem locorum que ..5.. erant, utroque monasterio esse potuisset; quod ille pius domnus audiens, qui semper in talibus rebus misericorditer prospicere consuevit, praecepit mihi Adalhardo cum idoneis sociis, qui hanc rem cum conpetenti solicidudinem diligentissime providerent, qualiter dictum est ad ambarum partium utilitatem fieri potuisset, et praecepit ut ita fierit. Cum autem reversus essem in Italiam, nemini arbitrans id digne peragendi magis concruere quam episcopo loci ipsius, sugessi domno Afrido episcopo Brex[insi ..2..] adsumptis idoneis sociis inter quos primus archepresbiter Petrus et diaconus Amelpert eiusdem civitatis et Rodulfus advocatus ipsius monasterii Brexinsis, et Grimoaldus, qui ex nobilibus cibibus regionis illius ortus, et propter vite senceritatem pluribus testimonium habens, pro quo testimonio et actor regis iam antepositus erat, ut ipsi super utraque loca accederent et diligentissime providerent, qualiter hoc concambium, secundum iussione domni imperatoris, ex utraque parte iuste et rationaviliter fieret, et lex etiam Langobardorum in eo conservaretur, que sub tantis talibusque testibus inter aeglesias Dei comutationes nominatim fieri praecepit. Reversi autem nuntiaverunt nobis quod hoc praefatum concambium ad utriusque monasterium conpendium fieri potuisset, et quamvis ipsa loca aequalia non sint, dum unus istum, et alter magis alteram habet gratiam, secundum tamen gratiam, quam iste magiorem, et ille minorem, et rursus ille magiorem, et alter habeat minorem quam iste, ita hinc et inde ordinari potuisset, ut fructus maior ad singola monasteria propter vicinitatem, ut praemissum est, locorum adcriscere potuisset, ex eo quod concambium suscipisset quam ex illo prius habere potuisset, quod suum antea fuit. Interrogavimus autem cives singolorum locorum, si eedem terre venundande essent, quali praetio secundum more singolorum locorum conparari potuissent, qui omnes una consentientes dixerunt: terra ista, que modum ad Brexia pertinet, nunquam carius venundari potest, quam singoli iugeres dinariis octo: ceteri vero cives circa iacentes loco illo, qui ad Nonantulum pertinebat, ad testantes dixerunt numquam minus iugerem unum inibi, quam tribus solidis conparari potuisset quam vis hoc etiam valde raro fierit, quia magis quattuor aut quinque solidis venundari consuidudo esset. Nos autem hec audientes propter plenitudinem satisfaciendi ad illos octo dinarios quattuor iungentes, de istis vero tribus solidis quartum et quintum subtrahentes, triplici pratio istam contra illam terram valere invenimus; sed et in reliquis gratiis terram illam, que ad Nonantolum pertinebat, aut meliorem aut non inferiore terre Brexinse esse conperimus, excepto quod terra frumentalis talis non est qualis illa. Quamobrem quia illa, ut dictum, siliginis, idest frumenti gratia, huic terre praeminit, idcirco centundecim iugeres pars Nonantule et insuper tecta plura et nobiliore quindecim libris argenti apretiata superposui, et cum in possesione supradicte Brexinse nec centum soletorum tecta illa praetio valere dinuscantur, ut etiam sicut terra uberior, ita quoque tecta triplici aut eo amplius pretium valente reconpensarentur adiunctis ecclesie tribus cum horamentis sui cum illa nulla esse disnuscatur. His ita omnibus perspectis atque cum omni diligentia consideratis, visum est nobis omnibus hoc sepe dictum concambium utriusque partibus ita tam utile esse eo quod et istut in medio illorum et illud in medio confinium istorum positum sit, ut si forte ex anteriori tempore ita positum esset ex prior ordinatione, sicut nunc factum est ex praesenti comutatione, non tam lucrum quam magnum detrimentum et in illa parte faceret, quisquis hoc sicut nunc est transferre et permutare voluisset. His ita praemissis, quia eodem tempore praefatus abbas Petrus per iussione domni imperatoris Caroli pacis gratia Constantinoboi directus est, et ideo secundum consuetudinem idem concambium scrivendo inter utraque monasteria implere et confirmare minime liceat, et dubium erat comodo vel quando omnipotens Deus eiusdem venerabilis abbatis Petri reversionem ordinare debuisset, idcircum visum est mihi hunc breve necessario fieri in utroque monasterio deberit, ut quandocumque sive illo revertente, seu si de illo Deus aliter ordinaverit, altero sucedente, idem concambium scrivendo, perficiendo atque conplendo esse, non esse iterum necessitas alius exactores vel extimatores mittere, sed tantum per istos breves easdem comutationes more sulido scrivendo peragere, et tempore concruo domni imperatoris oferre, qualiter ipse, qui hoc aucmentum mercetis suae iussit fieri eius etiam praecelsam auctoritatem fieri firmatum, ut ulterius perpetualiter maneret inconvulsum; quos videlicit breves uno tenore conscriptos Andream notarium scrivere iussimus, et manu proprias vel de ceterorum, qui subter inserti tenentur, firmare studuimus, et ne forte a quolibet corumperentur, de uno sigillo utroque sigilari fecimus. Factum est anno dominorum Caroli et Bernardi regibus anno regni eorum in Italia, ingrediente quatraginsimo et primo, quarto die mensis iunii, indicttione sexta. Ego Adalhardus. Ego Affridus servus servorum Dei episcopus ut supra subscripsi. Signum + manus Rodolfo vasso domni regi, qui in hanc cambio interfuit. + Ego Grimoald vasus domni regi in his anctis interfui. + Petrus archipresbiter Ecclesie Brixianae in hoc negotio interfui et accessi. + Amelpert diaconus sanctae Brixiane Ecclesiae in hoc negotio interfui et subscripsi. + Theofrit in is actis interfui.

ChLA 88, n. 29.

Manarini 2017.

La sottoscrizione di Adalardo di Corbie comprende una notazione musicale.